Bệnh thường gặp ở chó Phốc sóc: 6 bệnh cần cảnh giác

Vì sao chó Phốc sóc hay mắc những bệnh này?

Mình khám cho rất nhiều bé Phốc sóc, và mình nhận ra một điều: phần lớn bệnh thường gặp ở chó phốc sóc đến từ chính cái thân hình bé xíu đáng yêu ấy. Nặng chỉ 1.5–3.5kg, xương mảnh, hàm nhỏ, khí quản mỏng manh, bộ lông đôi dày như quả cầu — mỗi đặc điểm là một điểm yếu tiềm ẩn.

Tin tốt là gần như tất cả đều phát hiện sớm được nếu bạn biết dấu hiệu. Bài này mình đi qua 6 bệnh hay gặp nhất, mỗi bệnh mình nói rõ: bé có biểu hiện gì, và khi nào bạn cần đưa bé đến bác sĩ thay vì chờ. Nếu bạn mới nuôi, đọc thêm bài tổng quan giống Phốc sóc và cách nuôi để có nền tảng.

Trật xương bánh chè và nguy cơ gãy chân

Đây là bệnh xương khớp phổ biến bậc nhất ở các giống chó nhỏ, và Phốc sóc nằm trong nhóm nguy cơ cao.

Trật xương bánh chè (luxating patella) là khi cái xương bánh chè ở đầu gối trượt ra khỏi rãnh của nó. Dấu hiệu rất đặc trưng: bé đang chạy tự nhiên nhảy cẫng một chân sau lên, đi cà nhắc vài bước rồi lại bình thường như không có gì. Nhiều chủ tưởng bé “làm nũng” nên bỏ qua.

Kèm theo đó là chuyện xương mảnh. Một cú nhảy từ ghế sofa xuống nền cứng, hay tuột khỏi tay khi bế, cũng đủ làm gãy chân. Bé sẽ nhấc chân không dám chạm đất, kêu đau khi bạn chạm vào.

Khi nào đi khám: bé cà nhắc lặp lại nhiều lần trong tuần, hoặc đột ngột không dám đặt chân xuống. Đừng chờ — trật bánh chè để lâu làm mòn khớp, về già dẫn tới thoái hóa.

Xẹp khí quản: tiếng ho như ngỗng kêu

Nếu bé Phốc nhà bạn thỉnh thoảng phát ra tiếng ho khan nghe như tiếng ngỗng kêu — khô, chói, từng tràng — thì đó là dấu hiệu điển hình của xẹp khí quản (tracheal collapse).

Khí quản của giống nhỏ vốn mỏng, các vòng sụn đỡ ống thở bị yếu đi khiến ống dẹp lại mỗi khi bé hít mạnh. Tiếng ho hay xuất hiện khi bé phấn khích, kéo dây dắt, uống nước, hoặc lúc trời nóng.

Có một việc đơn giản mình luôn dặn: bỏ vòng cổ, dùng đai ngực (harness). Vòng cổ siết thẳng vào khí quản mỗi khi bé kéo, làm bệnh nặng thêm. Đai ngực phân lực ra vai ngực, thở dễ hơn hẳn.

Khi nào đi khám: ho thành cơn dài, ho tới mức tím lưỡi, khó thở, hoặc tần suất tăng dần. Đây là bệnh mạn tính cần bác sĩ đánh giá mức độ và kê thuốc kiểm soát.

Bệnh răng và nha chu — kẻ thù âm thầm

Hàm Phốc sóc nhỏ nhưng vẫn phải chứa đủ số răng, nên răng chen chúc, thức ăn dắt lại, cao răng và vi khuẩn tích tụ sớm. Rất nhiều bé mới 2–3 tuổi đã viêm nướu.

Dấu hiệu: hơi thở hôi, nướu đỏ hoặc chảy máu, răng ố vàng nâu, bé nhai một bên hoặc bỏ ăn đồ cứng. Nha chu nặng không chỉ đau — vi khuẩn từ ổ viêm có thể theo máu ảnh hưởng tim, thận.

Phòng bệnh tốt hơn chữa rất nhiều. Mình khuyên đánh răng định kỳ cho bé bằng kem chuyên dụng cho chó. Nếu bé không chịu bàn chải, bạn có thể hỗ trợ thêm bằng bột tảo biển rắc lên thức ăn như ProDen PlaqueOff — tiện cho những bé khó tính (chỗ mua). Dù dùng cách nào, cốt lõi vẫn là chăm đều tay mỗi ngày.

Khi nào đi khám: hôi miệng dai dẳng, nướu sưng chảy máu, hoặc bé đau khi ăn — cần bác sĩ lấy cao răng và kiểm tra chân răng.

Hạ đường huyết ở chó con siêu nhỏ

Đây là tình huống cấp cứu mà chủ nuôi Phốc sóc con nhất định phải biết.

Chó con toy siêu nhỏ có kho dự trữ đường trong cơ thể rất ít. Chỉ cần bỏ vài bữa, stress khi mới về nhà, hay lạnh, đường huyết tụt nhanh. Dấu hiệu: bé lả đi, run rẩy, đi loạng choạng, mắt lờ đờ, nặng thì co giật, hôn mê.

Cách phòng là chia nhiều bữa nhỏ trong ngày, không để bé đói lâu. Xem chi tiết khẩu phần ở bài Phốc sóc ăn gì.

Khi nào đi khám: nếu bé đã lả, run — trong lúc chờ, bạn xoa một ít mật ong hoặc nước đường lên nướu rồi đưa đến bác sĩ ngay. Đây là việc tính bằng phút.

Rụng lông Alopecia X (black skin disease)

Một ngày bạn nhận ra bé rụng lông hói đối xứng hai bên thân, thường bắt đầu từ cổ, đùi, gốc đuôi, còn đầu và chân vẫn bình thường. Vùng da hói dần sạm đen lại. Đó là Alopecia X, hay còn gọi bệnh da đen, khá đặc trưng ở Phốc sóc.

Điểm cần nhớ: bé không ngứa, không đau, thể trạng vẫn khỏe — đây là vấn đề thẩm mỹ và nội tiết, không nguy hiểm tính mạng. Nhưng rụng lông đối xứng cũng có thể là dấu hiệu của bệnh nội tiết khác (suy giáp, cushing), nên cần loại trừ.

Liên quan đến chuyện lông: tuyệt đối đừng cạo trụi bé Phốc. Cạo có thể gây rụng lông sau cạo (post-clipping alopecia), lông mọc lại xấu và không đều. Cách chăm đúng mình viết kỹ ở bài chăm sóc lông Phốc sóc.

Khi nào đi khám: khi thấy rụng lông đối xứng — để bác sĩ xét nghiệm loại trừ bệnh nội tiết trước khi kết luận Alopecia X.

Bệnh tim van ở chó Phốc già

Về già, nhiều giống chó nhỏ gặp thoái hóa van tim (thường là van hai lá). Van đóng không kín, máu trào ngược, tim làm việc nặng dần.

Dấu hiệu ở bé lớn tuổi: ho khan nhất là về đêm hoặc sáng sớm, thở nhanh khi nghỉ, mệt và hụt hơi khi vận động nhẹ, có bé ngất thoáng qua. Lưu ý ho ở đây dễ nhầm với xẹp khí quản — nên cần bác sĩ nghe tim, chụp phim để phân biệt.

Khi nào đi khám: bé già ho kéo dài, thở gấp lúc nằm nghỉ, hoặc bụng to bất thường (dịch). Bệnh tim phát hiện sớm kiểm soát được nhiều năm bằng thuốc.

Câu hỏi thường gặp

Chó Phốc sóc bị ho có nguy hiểm không?

Còn tùy nguyên nhân. Bé trẻ ho tiếng ngỗng thường là xẹp khí quản; bé già ho về đêm cần loại trừ bệnh tim. Cả hai đều nên đi khám để xác định đúng, đừng tự mua thuốc ho về cho uống.

Làm sao phòng bệnh răng cho Phốc sóc tại nhà?

Đánh răng đều bằng kem cho chó là nền tảng. Bổ trợ thêm bột tảo biển rắc thức ăn và cho khám răng định kỳ. Đừng chờ tới khi hôi miệng nặng mới xử lý.

Có nên cho Phốc sóc nhảy lên xuống ghế, giường không?

Hạn chế tối đa. Xương mảnh, khớp gối yếu, cú nhảy tưởng vô hại lại là nguyên nhân hàng đầu gây trật bánh chè và gãy chân. Nên đặt bậc thang nhỏ hoặc bế bé lên xuống.

Phốc sóc bị run rẩy có phải hạ đường huyết?

Với chó con siêu nhỏ, run kèm lả đi, loạng choạng rất có thể là hạ đường huyết — cần xử trí gấp. Nhưng run cũng có thể do lạnh hay sợ, nên quan sát kèm dấu hiệu khác và liên hệ bác sĩ nếu bé yếu đi.

Bạn ở Hải Phòng và lo lắng cho bé Phốc nhà mình? Đừng chờ dấu hiệu nặng thêm. Bệnh viện Thú y EraVet có 2 cơ sở tại Lê Chân và Gia Viên, mở cửa 8h–19h, khám xương khớp, răng và tim mạch cho các bé giống nhỏ. Đặt lịch khám tại đây để bác sĩ kiểm tra sớm cho bé. Gọi đặt lịch: 0987.90.1221.

Bác sĩ thú y Lương Đức Trung — 10 năm kinh nghiệm, Bệnh viện Thú y EraVet.