Chăm sóc lông Phốc sóc: chải, tắm sấy, không cạo trụi

Vì sao chăm sóc lông Phốc sóc lại khó hơn bạn nghĩ

Nhiều bạn dắt bé Phốc sóc vào phòng khám của mình với một bộ lông bết cứng, bên dưới là những mảng da đỏ ửng, có khi đã bốc mùi. Chủ thường ngạc nhiên: “Em vẫn tắm cho bé đều mà bác.” Vấn đề nằm ở chỗ chăm sóc lông Phốc sóc không chỉ là tắm cho thơm. Bộ lông đôi bông xù đặc trưng của giống này vừa là điểm đáng yêu nhất, vừa là nơi giữ ẩm, giữ bụi và ủ mầm bệnh nếu bạn làm sai.

Mình viết bài này để bạn hiểu bộ lông ấy hoạt động thế nào, và chăm đúng cách ngay tại nhà. Nếu bạn mới nuôi, nên đọc thêm bài tổng quan về chó Phốc sóc và cách nuôi chó Phốc sóc để có cái nhìn đầy đủ.

Lông đôi là gì và tại sao không được đối xử như lông thường

Phốc sóc có lông đôi (double coat): một lớp lông tơ mềm, dày, sát da để giữ ấm; và một lớp lông bảo vệ dài, thô hơn ở ngoài tạo dáng bông xù, cùng cái bờm lông đẹp quanh cổ. Hai lớp này phối hợp để cách nhiệt cho bé cả khi nóng lẫn khi lạnh.

Chính vì dày, lớp lông tơ rất dễ rối và bết. Khi bết, không khí không lưu thông được xuống da, độ ẩm bị giữ lại. Đó là môi trường lý tưởng cho nấm và vi khuẩn sinh sôi, nhất là ở nước mình. Hiểu điều này rồi thì mọi thao tác chăm lông đều xoay quanh một mục tiêu: giữ lông tơi, thoáng và khô.

Chải lông: tần suất và dụng cụ đúng

Chải là việc quan trọng nhất, quan trọng hơn cả tắm. Mình khuyên chải cho bé ít nhất 3-4 lần mỗi tuần, còn mùa rụng lông thì nên chải hằng ngày. Chải giúp gỡ lông chết trong lớp tơ, ngăn rối, và phân bố dầu tự nhiên khắp thân lông cho bóng khỏe.

Về dụng cụ, mình thường dùng bộ ba:

• Lược chải gỡ rối (slicker brush): bàn chải răng kim loại mảnh, gỡ lông rối và lông chết ở lớp tơ. Đây là dụng cụ chính.
• Lược răng thưa bằng kim loại: rẽ qua từng lọn để kiểm tra còn nút rối nào sót không, nhất là vùng sau tai, nách và bẹn.
• Lược tỉa lông rụng (undercoat rake): dùng vào mùa thay lông để kéo lớp tơ chết ra, nhưng dùng nhẹ tay, đừng cào mạnh xuống da.

Mẹo nhỏ: chải theo kiểu “rẽ ngôi” (line brushing). Bạn vén lông lên, chải từng lớp mỏng từ da ra ngoài, chứ đừng chải lướt trên bề mặt. Chải lướt chỉ làm đẹp lớp ngoài trong khi bên dưới vẫn rối cứng. Gặp nút rối thì gỡ nhẹ bằng tay hoặc xịt chút dung dịch gỡ rối, đừng giật.

Tắm và sấy khô: khâu quyết định ở khí hậu Việt Nam

Bạn không cần tắm quá thường xuyên, khoảng vài tuần một lần là hợp lý, hoặc khi bé thực sự bẩn. Tắm quá nhiều làm mất dầu tự nhiên, da khô và lông xơ. Điều mình muốn nhấn mạnh nhất không phải là tắm, mà là sấy khô.

Nghe kỳ, nhưng phần lớn ca nấm da, viêm da ở Phốc sóc mà mình gặp đều bắt nguồn từ việc sấy chưa khô tận gốc. Lớp lông tơ dày giữ nước rất dai. Bề mặt sờ thấy khô rồi nhưng sát da vẫn ẩm. Vào mùa nồm ẩm miền Bắc, độ ẩm không khí cao, chỉ cần da ẩm âm ỉ vài ngày là nấm bùng lên.

Cách mình làm đúng:

• Sau khi tắm, dùng khăn bông thấm bớt nước, đừng chà xát mạnh kẻo rối lông.
• Vừa sấy vừa chải bằng slicker brush (kỹ thuật “fluff dry”): luồng gió ấm vừa phải thổi tách từng sợi, tay chải mở lông ra cho khô tận chân.
• Sấy đến khi luồn tay vào sát da thấy hoàn toàn khô, không còn cảm giác mát ẩm. Đừng dùng gió quá nóng, da bé mỏng, dễ bỏng.
• Chú ý kỹ các vùng khuất: nách, bẹn, kẽ chân, dưới bờm cổ. Đây là nơi hay còn ẩm và cũng là nơi nấm hay khởi phát.

Nếu bạn thấy da bé có mảng đỏ, tròn, rụng lông, hoặc gàu bất thường, đừng tự đoán, hãy xem bài bệnh thường gặp ở chó Phốc sóc và cho bé đi khám để soi da sớm.

Tuyệt đối không cạo trụi lông Phốc sóc

Đây là điều mình phải nói thẳng, vì mỗi mùa hè lại có người mang bé đến sau khi đã cạo trụi vì “cho mát”. Xin bạn đừng làm vậy.

Lớp lông đôi không phải cái áo bạn cởi ra là mát. Nó cách nhiệt cả hai chiều: giữ ấm khi lạnh và cản nhiệt, chắn nắng khi nóng. Cạo trụi lấy đi lớp bảo vệ đó, da phơi trực tiếp dưới nắng dễ cháy nắng và nóng hơn chứ không mát hơn.

Nguy hiểm hơn, cạo sát có thể gây rụng lông sau cạo (post-clipping alopecia): lông mọc lại rất chậm, mọc loang lổ, đổi kết cấu, có bé lớp lông tơ mọc lên trước lấn át lớp lông bảo vệ khiến bộ lông xơ, xỉn, không bao giờ bông đẹp như cũ. Có trường hợp lông không mọc lại đều được nữa.

Thay vì cạo, để giữ bé mát và gọn, mình khuyên:

• Chải kỹ để loại lông chết, lông càng thoáng càng mát.
• Chỉ tỉa gọn vùng bàn chân, quanh hậu môn và tỉa tạo dáng nhẹ, giữ nguyên độ dài thân lông.
• Cho bé ở nơi thoáng, có quạt hoặc điều hòa vào ngày nóng đỉnh điểm, tránh ra ngoài giờ nắng gắt.
• Luôn có nước mát sạch. Kiểm soát cân nặng cũng giúp bé chịu nóng tốt hơn.

Rụng lông theo mùa: chuyện bình thường, xử lý bằng chải

Phốc sóc rụng lông quanh năm ở mức nhẹ, và có những đợt “thay áo” rụng mạnh hơn khi giao mùa. Chó con còn có một đợt thay từ lông tơ sang bộ lông trưởng thành, giai đoạn này trông bé hơi “xấu mã”, bạn đừng lo, đó là bình thường.

Vũ khí duy nhất và tốt nhất cho mùa rụng là chải. Chải hằng ngày bằng slicker và undercoat rake để kéo lông chết ra trước khi nó rụng đầy nhà và bết thành nút. Tắm với dầu tắm phù hợp cũng giúp đẩy nhanh việc rụng lớp lông cũ, nhưng nhớ sấy thật khô sau đó.

Một lưu ý: nếu bé rụng lông thành mảng hói đối xứng hai bên hông, da sạm đen mà không ngứa, đó có thể không phải rụng lông mùa mà là vấn đề da liễu hay nội tiết. Trường hợp này cần bác sĩ khám, không giải quyết bằng chải được.

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu nên tắm cho Phốc sóc một lần?

Khoảng vài tuần một lần, hoặc khi bé thật sự bẩn, hôi. Tắm quá dày làm mất dầu tự nhiên khiến da khô, lông xơ. Quan trọng hơn số lần tắm là sấy khô tận chân lông mỗi lần.

Mùa hè cạo lông cho bé cho mát có được không?

Không nên. Lông đôi giúp cản nhiệt và chắn nắng, cạo trụi làm bé nóng và dễ cháy nắng hơn, lại có nguy cơ rụng lông sau cạo khiến lông mọc lại xấu. Hãy chải kỹ, tỉa gọn và giữ chỗ ở mát thay vì cạo.

Bé rụng lông nhiều có phải bị bệnh không?

Rụng lông đều khắp thân theo mùa là bình thường, xử lý bằng chải hằng ngày. Nhưng nếu rụng thành mảng hói đối xứng, da sạm, hoặc kèm ngứa, đỏ, gàu thì nên cho bé đi khám để loại trừ nấm và bệnh nội tiết.

Chải mỗi ngày có làm bé đau hay hại lông không?

Không, nếu bạn chải đúng cách theo lớp và nhẹ tay ở nút rối. Chải đều còn giúp da khỏe, lông bóng và phát hiện sớm ký sinh trùng, mảng da bất thường.

Chăm bộ lông bông xù ấy tốn công một chút, nhưng khi bạn quen tay, đó lại là lúc gắn kết với bé. Chải đều, tắm vừa phải, sấy thật khô, và đừng bao giờ cạo trụi. Làm được bốn điều đó, bé nhà bạn sẽ luôn thơm tho, khỏe da và bông đẹp. Nếu cần tư vấn trực tiếp về da lông của bé, bạn cứ liên hệ Bệnh viện Thú y EraVet, mình và đồng nghiệp luôn sẵn sàng. Gọi đặt lịch: 0987.90.1221.

Bác sĩ thú y Lương Đức Trung — 10 năm kinh nghiệm, Bệnh viện Thú y EraVet.