Bệnh thường gặp ở chó Corgi: IVDD và 4 bệnh cần cảnh giác

Vì sao bệnh thường gặp ở chó Corgi lại xoay quanh cái lưng

Mình khám cho Corgi mười năm nay, và có một câu mình phải nói đi nói lại với các bạn nuôi bé: cái đáng lo nhất ở Corgi không nằm ở bộ lông hay cái bụng háu ăn, mà nằm ở cột sống. Nhóm bệnh thường gặp ở chó Corgi gần như đều bắt nguồn từ một điểm — thân dài, chân ngắn. Cái dáng “bánh mì” đáng yêu đó chính là điểm yếu sinh học của bé.

Corgi mang một đặc điểm gọi là chondrodystrophy (loạn sản sụn — kiểu phát triển khiến chân ngắn lại). Nghe thì lạ, nhưng hệ quả rất thực tế: đĩa đệm cột sống của bé thoái hóa sớm và dễ tổn thương hơn hẳn giống chó bình thường. Vì vậy trong bài này mình đi thẳng vào 5 bệnh bạn cần thuộc lòng, kèm dấu hiệu và mốc khi nào phải đưa bé đi khám ngay. Muốn hiểu tổng quan về giống trước, bạn đọc bài trụ chó Corgi rồi quay lại đây.

1. Thoát vị đĩa đệm (IVDD) — số một, và nguy hiểm nhất

IVDD (Intervertebral Disc Disease — bệnh đĩa đệm cột sống) là bệnh mình sợ nhất ở Corgi. Đĩa đệm nằm giữa các đốt sống, đóng vai trò như tấm đệm giảm xóc. Ở Corgi, tấm đệm này dễ thoái hóa, rồi phồng hoặc vỡ ra, chèn ép tủy sống. Tủy bị chèn thì tín hiệu thần kinh xuống chân sau bị chặn — bé đau, yếu, và trong ca nặng là liệt.

Dấu hiệu bạn cần thuộc:

• Bé đau lưng, lưng gồng cứng hoặc cong lên bất thường.
• Ngại vận động, không chịu nhảy, không chịu leo — thứ mà bình thường bé làm suốt.
• Run rẩy, kêu ăng ẳng khi bạn bế lên hoặc chạm vào lưng.
• Đi loạng choạng, kéo lê chân sau, hoặc yếu hẳn một bên.

Đây là chỗ mình phải nhấn giọng: nếu chân sau bé yếu hoặc liệt đột ngột, đó là CẤP CỨU. Có một khung thời gian vàng để can thiệp trước khi tổn thương tủy thành vĩnh viễn. Đừng chờ tới sáng, đừng “theo dõi thêm vài hôm”. Bế bé lên nhẹ nhàng, đỡ cả thân, và đưa tới bác sĩ ngay.

Yếu tố làm IVDD nặng thêm mà bạn kiểm soát được: nhảy lên/xuống sofa và giường, leo cầu thang nhiều, và béo phì. Mình viết hẳn một bài riêng về chăm sóc và bảo vệ lưng cho Corgi — bạn nên đọc kỹ, vì phòng bệnh này rẻ và dễ hơn chữa gấp nhiều lần.

2. Béo phì — kẻ đồng phạm của mọi bệnh về lưng

Corgi háu ăn kinh khủng. Bé nhìn bạn bằng đôi mắt cầu xin, và bạn mềm lòng — mình hiểu. Nhưng ở giống này, béo phì không chỉ là chuyện thẩm mỹ. Mỗi cân dư thừa là thêm một tải trọng đè lên cái cột sống vốn đã yếu, và đè lên hai khớp háng.

Béo phì ở Corgi trực tiếp làm tăng nguy cơ và mức độ nặng của IVDD. Nó cũng kéo theo tiểu đường, bệnh tim, giảm tuổi thọ. Dấu hiệu bé đang thừa cân: bạn không sờ thấy xương sườn khi vuốt nhẹ hai bên hông, không còn “eo” khi nhìn từ trên xuống, bụng xệ.

Cách kiểm soát nằm gọn trong hai chữ: khẩu phần. Cân đong lượng hạt thay vì đổ đầy bát, hạn chế ăn vặt, và cho vận động đều. Mình nói kỹ trong bài Corgi ăn gì và cách nuôi chó Corgi. Giữ cân cho Corgi là việc quan trọng nhất bạn làm cho cái lưng của bé.

3. Loạn sản khớp háng

Loạn sản khớp háng (hip dysplasia) là tình trạng khớp háng phát triển không khít, khiến chỏm xương đùi và ổ khớp cọ xát, lâu ngày gây thoái hóa và đau. Corgi nằm trong nhóm giống có nguy cơ, và cái thân nặng cộng chân ngắn càng dồn áp lực lên khớp.

Dấu hiệu để ý:

• Bé đi kiểu “nhún nhảy” hai chân sau, hoặc ngồi lệch một bên.
• Ngại đứng dậy sau khi nằm lâu, cứng khớp buổi sáng.
• Giảm hoạt động, không muốn chạy nhảy như trước.

Khi thấy bé đi lại bất thường kéo dài vài ngày, bạn nên cho khám. Bác sĩ có thể chụp X-quang để đánh giá. Giữ cân nặng hợp lý một lần nữa lại là chìa khóa — béo phì làm loạn sản khớp háng biểu hiện sớm và nặng hơn.

4. Bệnh mắt di truyền PRA

PRA (Progressive Retinal Atrophy — teo võng mạc tiến triển) là bệnh di truyền khiến võng mạc thoái hóa dần, dẫn tới mù. Bệnh không gây đau nên rất dễ bị bỏ sót ở giai đoạn đầu.

Dấu hiệu bạn có thể nhận ra sớm:

• Bé bắt đầu quáng gà — lóng ngóng, va đồ đạc khi trời tối hoặc phòng thiếu sáng.
• Ngại đi vào chỗ tối, do dự khi xuống cầu thang lúc chạng vạng.
• Mắt phản chiếu ánh sáng bất thường, đồng tử giãn hơn.

PRA hiện chưa có cách chữa khỏi, nhưng khám mắt sớm giúp bạn xác định và điều chỉnh môi trường sống để bé thích nghi — giữ đồ đạc cố định, thắp đèn ban đêm, dùng giọng nói dẫn đường. Nếu bạn định mua Corgi, hỏi người bán về sàng lọc di truyền của bố mẹ bé là việc nên làm.

5. Rối loạn đông máu von Willebrand

Bệnh von Willebrand là rối loạn đông máu di truyền, do thiếu một yếu tố giúp máu đông lại. Bình thường bé sống khỏe, nhưng vấn đề bộc lộ khi bé bị thương hoặc phẫu thuật — máu khó cầm, chảy kéo dài.

Dấu hiệu gợi ý:

• Chảy máu chân răng, chảy máu mũi không rõ nguyên nhân.
• Vết thương nhỏ mà rỉ máu lâu bất thường.
• Bầm tím dưới da dễ dàng.

Điều quan trọng thực tế nhất: nếu Corgi nhà bạn sắp phẫu thuật — kể cả những ca tưởng đơn giản như triệt sản hay nhổ răng — hãy trao đổi với bác sĩ về nguy cơ này để làm xét nghiệm sàng lọc trước. Biết trước thì kiểm soát được.

Phòng bệnh: ba việc gói gọn mọi thứ

Bạn để ý chưa — gần như bệnh nào ở trên cũng nhắc lại hai từ: cân nặng và cái lưng. Vậy nên phòng bệnh cho Corgi không rối như bạn tưởng:

1. Giữ cân nghiêm ngặt. Cân đong khẩu phần, ít ăn vặt, vận động đều đặn. Đây là đòn bẩy lớn nhất cho cả IVDD lẫn khớp háng.
2. Bảo vệ lưng. Hạn chế cho bé nhảy lên/xuống sofa, giường; đặt bậc thang thú cưng hoặc dốc thoải; hạn chế leo cầu thang. Bế bé đúng cách — đỡ cả thân, không xốc nách.
3. Khám định kỳ và sàng lọc. Khám sức khỏe đều, sàng lọc mắt và đông máu khi cần, nhất là trước phẫu thuật.

Làm được ba việc này, bạn đã chặn phần lớn rủi ro sức khỏe của giống chó đáng yêu này.

Câu hỏi thường gặp

Corgi nhà mình đang kéo lê chân sau, có phải đưa đi khám ngay không?

Có, ngay lập tức. Yếu hoặc liệt chân sau đột ngột là dấu hiệu tủy sống đang bị chèn ép, và có khung thời gian vàng để can thiệp. Đừng chờ đợi.

Không cho Corgi leo cầu thang thì bé có bị cuồng chân không?

Không. Bạn thay bằng đi dạo trên mặt phẳng và chơi kéo co, ném bóng tầm thấp. Bé vẫn tiêu hao năng lượng mà lưng được bảo vệ. Hạn chế là nhảy cao và cầu thang, không phải cấm vận động.

Béo phì ảnh hưởng tới lưng Corgi nhiều tới mức nào?

Rất nhiều. Mỗi cân thừa dồn thẳng lên cột sống và khớp háng vốn đã yếu, làm IVDD và loạn sản khớp dễ xảy ra và nặng hơn. Với Corgi, giữ cân gần như đồng nghĩa với giữ lưng.

Mua Corgi cần hỏi người bán điều gì về sức khỏe?

Hỏi về sàng lọc di truyền của bố mẹ bé — đặc biệt bệnh mắt PRA và rối loạn đông máu von Willebrand — và tiền sử vấn đề lưng trong đàn. Người bán uy tín sẽ trả lời được.

Bạn ở Hải Phòng và thấy bé Corgi có dấu hiệu đau lưng, đi loạng choạng hay yếu chân sau? Đừng tự đoán ở nhà. Bệnh viện Thú y EraVet có hai cơ sở tại Lê Chân và Gia Viên, mở cửa 8h–19h mỗi ngày, đội ngũ khám thần kinh — cột sống cho thú cưng. Cấp cứu về lưng tính từng giờ, nên hãy đặt lịch hoặc gọi cho tụi mình sớm nhất có thể. Gọi đặt lịch: 0987.90.1221.

Bác sĩ thú y Lương Đức Trung — 10 năm kinh nghiệm, Bệnh viện Thú y EraVet.