Bệnh thường gặp ở chó Pug: dấu hiệu & khi nào đi khám

Vì sao chó Pug hay bệnh hơn bạn nghĩ

Mình nuôi và khám cho Pug đủ lâu để nói thẳng một điều: khuôn mặt xệ đáng yêu ấy cũng chính là nơi gói gọn phần lớn rắc rối sức khỏe của bé. Cái đầu ngắn, mõm tẹt, mắt to lồi, những nếp nhăn sâu trên mặt — mỗi đặc điểm khiến bạn “đổ” bé lại kèm theo một nguy cơ riêng.

Bài này mình viết để bạn nắm được các bệnh thường gặp ở chó Pug, nhận ra dấu hiệu sớm, và quan trọng nhất là biết khi nào chỉ cần theo dõi ở nhà, khi nào phải ôm bé chạy ngay tới bác sĩ. Có ba tình huống mình muốn bạn khắc cốt ghi tâm ngay từ đầu: thở gấp hổn hển không dứt, lưỡi hoặc lợi tím tái, và lả người vì nóng. Gặp một trong ba, đó là cấp cứu — tính bằng phút, không phải bằng giờ.

Đây là bài mang tính sức khỏe. Mình cố gắng nói dễ hiểu, nhưng nó không thay được buổi khám trực tiếp. Khi bạn phân vân, hãy cho bé đi khám.

Hội chứng hô hấp mặt ngắn (BOAS) — gốc rễ của khó thở

Pug thuộc nhóm chó mặt ngắn (brachycephalic — đầu ngắn, mặt ngắn). Hộp sọ bị nén lại nhưng mô mềm bên trong thì không co theo, nên đường thở của bé hẹp và gấp khúc. Hậu quả là hội chứng hô hấp chó mặt ngắn (BOAS).

Dấu hiệu bạn hay thấy:

• Thở khò khè, khụt khịt cả khi nghỉ.
• Ngáy to lúc ngủ, đôi khi như nghẹt.
• Nhanh hụt hơi khi chạy nhảy, leo cầu thang, hay chỉ đi bộ một đoạn.
• Ho khạc, đôi khi nôn oẹ sau khi gắng sức.

Khò khè nhẹ khi bé phấn khích thì thường không đáng lo. Nhưng nếu bé thở phải há hốc miệng, bụng phập phồng dữ dội, hoặc lưỡi chuyển sang tím tái xanh xám — đó là thiếu oxy, phải đi cấp cứu ngay. BOAS nặng có thể can thiệp phẫu thuật để nới đường thở, nhưng việc đầu tiên luôn là giữ cân nặng chuẩn và tránh gắng sức cho bé. Cách chăm ngày thường mình nói kỹ trong bài cách nuôi chó Pug.

Sốc nhiệt — nguy cơ tính mạng số một mùa hè

Nếu chỉ được chọn một điều để cảnh báo về Pug, mình chọn cái này. Chó tản nhiệt chủ yếu bằng cách thở hổn hển. Mà đường thở của Pug đã hẹp sẵn, nên khả năng làm mát của bé kém hơn hẳn các giống khác. Khí hậu nóng ẩm của Việt Nam là môi trường cực kỳ bất lợi với bé.

Sốc nhiệt (say nắng) ở Pug diễn ra rất nhanh. Dấu hiệu:

• Thở dốc dữ dội, không chịu dừng dù đã nằm nghỉ.
• Lưỡi thè dài, đỏ sẫm, nước dãi chảy nhiều và đặc.
• Loạng choạng, đứng không vững, mắt đờ.
• Nặng hơn: nôn, tiêu chảy, co giật, lả đi rồi ngất.

Đây là cấp cứu. Trong lúc đưa bé đến viện, hãy đưa bé vào chỗ mát, dội hoặc lau người bằng nước mát (không phải nước đá lạnh buốt), quạt cho khô. Đừng ép bé uống ừng ực nếu bé đang lơ mơ.

Phòng bệnh quan trọng hơn chữa: không cho bé ra nắng hay vận động giữa trưa, luôn có chỗ mát, quạt hoặc điều hòa và nước sạch. Tuyệt đối không bao giờ để bé một mình trong ô tô đóng kín, dù chỉ vài phút. Mình viết riêng một bài chi tiết về chống nóng và sốc nhiệt cho chó Pug — bạn nên đọc kỹ trước mỗi mùa hè.

Bệnh về mắt — vì đôi mắt to lồi dễ tổn thương

Đôi mắt tròn to là điểm duyên của Pug, nhưng cũng là điểm yếu. Mắt lồi, hốc mắt nông nên giác mạc phơi ra nhiều, dễ khô và dễ trầy.

Những vấn đề hay gặp:

• Loét giác mạc: bé nheo mắt, chảy nước mắt, dụi mắt liên tục, mắt đục hoặc có đốm mờ. Đây là tình trạng cần khám sớm, để lâu có thể hỏng mắt.
• Khô mắt (KCS): mắt tiết ghèn đặc dính, đỏ, bé khó chịu.
• Lồi nhãn cầu: khi bị va đập mạnh, nhãn cầu của Pug có thể bật hẳn ra khỏi hốc. Nghe rùng rợn nhưng có thật với giống mắt lồi. Đây là cấp cứu tối khẩn — giữ ẩm mắt bằng nước muối sinh lý sạch và đưa bé đi ngay lập tức.

Nguyên tắc chung: bất kỳ khi nào mắt bé đỏ, đục, chảy nước mắt kéo dài hay bé cứ nhắm tịt một bên — đừng nhỏ đại thuốc ở nhà, hãy cho đi khám.

Viêm da kẽ nhăn và béo phì — hai vấn đề âm thầm

Viêm da kẽ nhăn. Những nếp nhăn trên mặt Pug là nơi đọng ẩm, đọng bẩn, đọng thức ăn. Vi khuẩn và nấm rất thích môi trường đó. Bạn sẽ thấy vùng nếp nhăn đỏ, có mùi hôi, bé gãi và cọ mặt. Cách phòng đơn giản mà nhiều người quên: lau sạch và lau thật khô các nếp nhăn hằng ngày, nhất là sau khi ăn hoặc đi dạo.

Béo phì. Pug háu ăn kinh khủng lại lười vận động, nên rất dễ tăng cân. Và béo phì không chỉ là chuyện vóc dáng — nó làm nặng thêm chứng khó thở, đè lên khớp, tăng gánh cho tim. Một bé Pug thừa cân là một bé Pug khổ sở hơn vào mỗi ngày hè. Hãy kiểm soát khẩu phần thật chặt, hạn chế ăn vặt. Chi tiết về dinh dưỡng, mình nói trong bài chó Pug ăn gì.

Bệnh xương khớp và thần kinh cần biết

• Trật xương bánh chè (trật khớp gối): bé đang đi bỗng nhấc một chân sau lên vài bước rồi lại đi bình thường, hoặc đi khập khiễng. Nếu thấy lặp lại, nên cho khám để đánh giá mức độ.
• Loạn sản khớp háng: bé ngại nhảy lên, đứng dậy chậm chạp, dáng đi sau lạch bạch. Kiểm soát cân nặng giúp giảm gánh nặng cho khớp rất nhiều.
• Viêm não ở Pug (Pug Dog Encephalitis): một bệnh thần kinh di truyền hiếm gặp nhưng khá đặc trưng của giống. Dấu hiệu là co giật, đi vòng tròn, mất phương hướng, thay đổi hành vi đột ngột. Đây là tình huống cần khám thần kinh chuyên sâu càng sớm càng tốt. Mình nêu ra để bạn biết mà cảnh giác, không phải để hoang mang — vì nó hiếm.

Muốn nhìn bức tranh tổng thể về giống này, bạn xem thêm bài tổng quan chó Pug.

Câu hỏi thường gặp

Chó Pug ngáy to khi ngủ có phải bệnh không?

Ngáy là “đặc sản” của mặt ngắn do đường thở hẹp, mức nhẹ thì thường gặp. Nhưng nếu bé ngáy kèm hụt hơi, thức giấc vì nghẹt, hoặc ban ngày cũng thở khó — đó là dấu hiệu BOAS cần được đánh giá.

Làm sao biết Pug bị sốc nhiệt để cứu kịp?

Thở dốc không dừng, lưỡi đỏ sẫm, loạng choạng, lả người trong ngày nóng. Gặp là làm mát ngay và đưa đi cấp cứu — đừng chờ xem bé có tự đỡ không.

Có nên cạo lông cho Pug đỡ nóng mùa hè?

Không cần cạo trọc. Lông ngắn của bé không phải là nguyên nhân chính gây nóng — vấn đề nằm ở đường thở. Giữ chỗ mát, quạt/điều hòa và tránh nắng trưa quan trọng hơn nhiều.

Nếp nhăn mặt bé bị hôi và đỏ thì xử lý sao?

Lau sạch, lau khô kỹ mỗi ngày là bước phòng cơ bản. Nếu đã đỏ, có mùi, bé gãi nhiều thì đó là viêm da kẽ nhăn — nên cho khám để dùng đúng thuốc, đừng tự bôi lung tung.

Bạn ở Hải Phòng và thấy bé Pug nhà mình thở lạ, mắt đỏ, hay mệt lả trong ngày nóng? Đừng chần chừ. Bệnh viện Thú y EraVet có hai cơ sở tại Lê Chân và Gia Viên, làm việc 8h–19h, sẵn sàng khám và cấp cứu cho bé. đặt lịch. Gọi đặt lịch: 0987.90.1221.

Bác sĩ thú y Lương Đức Trung — 10 năm kinh nghiệm, Bệnh viện Thú y EraVet.