Cách nuôi chó Chihuahua: cẩm nang A-Z từ bác sĩ thú y

Nuôi một bé tí hon: bạn cần đổi cách nghĩ

Chihuahua là giống chó nhỏ nhất thế giới, có bé chỉ nặng 1–3kg. Xương mảnh như que tăm, thóp đầu ở nhiều bé còn hở, chịu lạnh cực kém. Vậy nên cách nuôi chó Chihuahua không giống nuôi một bé Golden hay Corgi thu nhỏ. Mình gặp không ít ca gãy chân, hạ đường huyết, viêm nha chu nặng chỉ vì chủ nuôi bằng thói quen cũ.

Bài này mình gom trọn những gì bạn cần làm, theo thứ tự ưu tiên. Đọc kỹ trước khi đón bé về, hoặc soi lại nếu bạn đang nuôi rồi mà thấy bé hay run, hay ốm vặt. Nếu bạn muốn nhìn bức tranh tổng thể về giống này, xem thêm bài trụ tất tần tật về chó Chihuahua.

Giữ ấm: việc số một, không phải chuyện làm màu

Thân hình bé xíu, ít mỡ, Chihuahua mất nhiệt rất nhanh. Bé run không phải lúc nào cũng vì sợ — nhiều khi đơn giản là bé lạnh. Đây là điều mình nhắc đi nhắc lại với chủ nuôi ở phòng khám.

Mùa lạnh, mặc áo cho bé, kể cả trong nhà. Tránh cho nằm sàn gạch, tránh gió lùa và luồng điều hòa thổi thẳng. Ổ nằm nên có đệm dày, đặt ở góc kín gió. Sau khi tắm phải sấy khô hoàn toàn tới tận da rồi mới thả ra — lông ẩm cộng gió là công thức khiến bé cảm lạnh, viêm phổi.

Với bé lông ngắn (smooth coat), việc giữ ấm càng quan trọng vì bé gần như không có lớp áo tự nhiên nào che chắn.

Cẩn thận chấn thương: nhà bạn nguy hiểm hơn bạn tưởng

Đây là phần mình mong bạn khắc cốt ghi tâm. Xương Chihuahua rất dễ gãy, và tai nạn thường đến từ những việc tưởng vô hại:

• Nhảy từ trên cao xuống: nhảy từ ghế sofa, giường xuống sàn cứng đủ để gãy chân. Hạn chế cho bé leo cao, hoặc kê bậc thang nhỏ.
• Bị giẫm, bị kẹp cửa: bé nhỏ, hay quấn chân, rất khó thấy. Cả nhà phải tập thói quen nhìn xuống trước khi bước.
• Trẻ nhỏ bế làm rơi: luôn giám sát khi trẻ con chơi với bé, dạy trẻ ngồi xuống sàn rồi mới bế.

Thêm một điểm y khoa quan trọng: nhiều bé Chihuahua có thóp hở (molera) — một điểm mềm trên hộp sọ chưa liền hẳn. Va đập vùng đầu ở những bé này có thể để lại hậu quả nặng. Sờ nhẹ đỉnh đầu bé, nếu thấy điểm mềm thì càng phải cẩn thận.

Bỏ vòng cổ, dùng đai ngực (harness). Chihuahua dễ bị xẹp khí quản (collapsing trachea); lực giật vào vòng cổ khi dắt đi càng làm tổn thương. Đai ngực phân tán lực ra thân, an toàn hơn hẳn.

Chăm răng: hàm nhỏ, răng chen, bệnh nha chu rình rập

Hàm Chihuahua bé mà số răng vẫn đủ như chó lớn, nên răng chen chúc, cao răng bám nhanh, viêm nha chu rất phổ biến. Răng hỏng không chỉ hôi miệng — vi khuẩn từ ổ viêm có thể theo máu ảnh hưởng tim, thận.

Tập đánh răng cho bé từ nhỏ bằng kem đánh răng dành riêng cho chó (tuyệt đối không dùng kem của người). Vài lần một tuần là đã tốt. Kết hợp đồ nhai sạch răng phù hợp size. Định kỳ mình sẽ kiểm tra răng cho bé khi bạn đưa đi khám, và lấy cao răng khi cần.

Chia nhỏ bữa và kiểm soát cân nặng

Chó con Chihuahua siêu nhỏ có nguy cơ hạ đường huyết: bé lả đi, run, thậm chí co giật nếu để đói lâu. Vì vậy bé con cần chia làm nhiều bữa nhỏ trong ngày, không để bụng rỗng quá lâu.

Khẩu phần rất nhỏ nhưng phải chất lượng cao, hạt siêu nhỏ cho vừa miệng. Chihuahua lại hay xin ăn, mắt to nhìn là mềm lòng — nhưng chỉ cần dư vài chục gram cân nặng đã là gánh nặng cho khớp và tim của bé. Giữ dáng thon, đừng chiều. Chi tiết khẩu phần và món cần tránh, mình viết riêng ở bài chó Chihuahua ăn gì.

Nhắc lại một điều sống còn: với thân hình tí hon, chỉ một liều nhỏ socola, hành tỏi, nho khô, xylitol hay xương nấu chín đã có thể nguy hiểm. Cất kỹ, đừng cho ăn thức ăn của người.

Xã hội hóa sớm: chống nhát và chống cắn

Chihuahua can đảm bất chấp thân hình, cảnh giác và sủa nhiều. Nếu không được làm quen với người lạ, tiếng động, vật nuôi khác từ sớm, bé dễ trở nên nhát co rúm hoặc ngược lại — hung dữ, hay đớp.

Từ khi bé còn nhỏ, cho tiếp xúc nhẹ nhàng, tích cực với nhiều tình huống: khách đến nhà, tiếng xe, trẻ con, chó mèo khác. Thưởng khi bé bình tĩnh. Bé cũng thông minh nhưng bướng và khó dạy đi vệ sinh, nên cần kiên nhẫn và nhất quán. Bé hay ghen và bám chặt một người — điều đáng yêu, nhưng đừng để thành độc chiếm quá mức.

Nếu bạn phân vân giống này có hợp mình không, đọc thêm nuôi Chihuahua có khó không để hình dung thật rõ.

Tẩy giun, tiêm phòng và khám định kỳ

Phần y tế nền tảng, đừng bỏ. Tẩy giun và tiêm phòng đầy đủ theo lịch của bác sĩ — bé nhỏ nên sức đề kháng mong manh, một đợt bệnh truyền nhiễm có thể rất nặng. Khám định kỳ giúp phát hiện sớm những vấn đề đặc thù của giống: trật xương bánh chè (luxating patella), bệnh tim van ở bé già, hay dấu hiệu răng miệng.

Khi thấy bé run bất thường kéo dài, bỏ ăn, đi khập khiễng, ho khạc như hắng giọng, hoặc lờ đờ — đừng chần chừ, đưa bé đi khám. Với một bé chỉ nặng vài cân, thời gian là thứ quý nhất. Muốn nắm trước các bệnh hay gặp, xem bệnh thường gặp ở chó Chihuahua.

Câu hỏi thường gặp

Chihuahua hay run có phải bị bệnh không?

Không hẳn. Bé run khi lạnh, phấn khích hoặc sợ là bình thường với giống này. Nhưng nếu run kéo dài kèm lả người, bỏ ăn thì có thể là hạ đường huyết hoặc vấn đề khác — cần khám.

Có nên cho Chihuahua nhảy lên nhảy xuống ghế, giường không?

Nên hạn chế. Xương bé mảnh, cú tiếp đất trên sàn cứng dễ gây gãy chân hoặc tổn thương khớp. Kê bậc thang nhỏ hoặc bế bé lên xuống.

Vì sao nên dùng đai ngực thay vòng cổ?

Vì Chihuahua dễ xẹp khí quản. Lực giật vào cổ khi dắt đi làm tình trạng nặng hơn. Đai ngực phân tán lực, an toàn cho đường thở của bé.

Nuôi trong căn hộ có ổn không?

Rất hợp. Bé nhỏ, cần ít không gian vận động, lại chịu lạnh kém nên ở trong nhà là lý tưởng — miễn là bạn giữ ấm và cho bé đủ tương tác, xã hội hóa.

Bạn ở Hải Phòng và muốn bé Chihuahua nhà mình được kiểm tra răng, khớp, tim và lên lịch tiêm phòng đúng chuẩn? Ghé Bệnh viện Thú y EraVet (2 cơ sở Lê Chân & Gia Viên, mở cửa 8h–19h), mình và đội ngũ sẽ khám và tư vấn tận nơi cho bé. Đặt lịch tại đây. Gọi đặt lịch: 0987.90.1221.

Bác sĩ thú y Lương Đức Trung — 10 năm kinh nghiệm, Bệnh viện Thú y EraVet.