Cách nuôi mèo Anh lông ngắn: cẩm nang từ phòng khám của tôi

Chiều thứ Bảy tuần trước, một bạn nữ bế vào phòng khám một bé mèo Anh lông ngắn màu xám xanh, tròn ung ủng như cái bánh bao. Bạn ấy lo lắng: “Bác sĩ ơi, em nuôi được gần một năm mà sao bé cứ nằm lì một chỗ, gọi cũng lười ra, dạo này lại nặng thêm mấy lạng. Có phải bé bị bệnh gì không ạ?”

Tôi đặt bé lên bàn khám, sờ dọc sống lưng, nắn nhẹ hai bên bụng, rồi mỉm cười trấn an: “Bé không bệnh đâu em. Bé chỉ đang… rất đúng chất mèo Anh lông ngắn thôi.” Rồi tôi giải thích cho bạn ấy nghe, đúng như những gì tôi sắp kể với bạn trong bài này.

Suốt mười năm làm nghề, tôi gặp rất nhiều gia đình yêu giống mèo này mà lại hiểu nhầm về nó. Người thì tưởng nó “trầm cảm” vì ít quấn quýt, người lại chiều chuộng cho ăn quá tay đến mức bé béo phì lúc nào không hay. Nuôi mèo Anh lông ngắn không khó, nhưng nó có những điều rất riêng. Hiểu đúng cái riêng đó, bạn sẽ nuôi nhàn tênh mà bé lại khỏe, sống lâu bên bạn.

1. Mèo Anh lông ngắn là giống thế nào — và điều đó thay đổi cách bạn nuôi

Nếu phải tả giống mèo này trong một câu, tôi sẽ nói: một quý ông điềm đạm, hơi lười, khoác chiếc áo lông dày như nhung.

Bạn nhìn là nhận ra ngay. Thân hình tròn chắc, chân ngắn mập, mặt tròn xoe với hai má phính đặc trưng khiến bé lúc nào cũng như đang mỉm cười. Bộ lông của bé ngắn nhưng cực kỳ dày và rậm, sờ vào mềm mịn y như nhung, dựng đứng chứ không rủ xuống. Chính bộ lông này làm nên vẻ “bông xù” đáng yêu, nhưng cũng là thứ đòi hỏi bạn chăm chút, tôi sẽ nói kỹ ở phần vệ sinh.

Về tính nết, đây là giống mèo hiền, điềm tĩnh và độc lập vào bậc nhất. Bé ít kêu, ít nghịch phá, không leo trèo phá tan cửa nhà như nhiều giống mèo khác. Nhưng đi kèm với đó là một điều rất nhiều người nuôi vỡ mộng: mèo Anh lông ngắn không thích bị bế xốc hay ôm siết quá lâu. Bé thương bạn theo kiểu của bé, thích nằm cạnh bạn hơn là nằm trong lòng bạn. Nhiều bạn trẻ mua bé về vì nghĩ sẽ được ôm ấp suốt ngày, rồi buồn vì bé cứ tuột khỏi tay. Bé không ghét bạn đâu, đó chỉ là bản tính. Bạn tôn trọng khoảng cách của bé, bé sẽ tự tìm đến bạn.

Một điều nữa ít người biết: giống này trưởng thành muộn. Phải đến khoảng ba tuổi bé mới thực sự “đằm” lại cả về vóc dáng lẫn tính cách. Nên nếu bé nhà bạn còn nhỏ mà đã tròn trịa, đừng vội mừng hay lo, hãy để ý cân nặng thật kỹ.

Và đây là điều quan trọng nhất, cũng là điều tôi muốn bạn khắc trong đầu ngay từ đầu: mèo Anh lông ngắn cực kỳ dễ béo phì. Bé điềm tĩnh nên ít vận động, lại ăn rất khỏe. Ba yếu tố ấy cộng lại tạo thành một cỗ máy tăng cân. Béo phì ở giống này không chỉ là chuyện thẩm mỹ, nó kéo theo tiểu đường và các bệnh về khớp. Vì vậy, khác với nhiều giống mèo khác, việc số một khi nuôi bé không phải là cho ăn ngon, mà là giữ bé đừng để béo.

Bạn thấy chưa? Chỉ cần hiểu ba đặc điểm gốc, điềm tĩnh, lông dày, dễ béo, là bạn đã nắm được toàn bộ tinh thần của việc nuôi giống mèo này rồi. Muốn tìm hiểu sâu hơn về nguồn gốc và đặc điểm chuẩn của giống, bạn đọc thêm bài mèo Anh lông ngắn của tôi nhé.

2. Đón bé mới về nhà — vài ngày đầu quan trọng thế nào

Ngày đầu tiên về nhà mới với một chú mèo là một cú sốc lớn hơn bạn tưởng. Rời mẹ, rời anh em, rời mùi quen thuộc, đến một nơi hoàn toàn xa lạ. May mắn là mèo Anh lông ngắn vốn điềm tĩnh nên thường thích nghi khá nhanh, nhưng bạn vẫn cần cho bé thời gian.

Việc đầu tiên tôi luôn dặn khách: đừng thả bé chạy khắp nhà ngay. Hãy chuẩn bị sẵn một căn phòng nhỏ, yên tĩnh, nơi bé có đủ mọi thứ cần thiết trong tầm với: một chỗ nằm ấm áp và kín đáo (một chiếc hộp giấy có khăn mềm là đủ), một bát nước sạch, một bát thức ăn, và một khay cát đặt cách xa chỗ ăn. Cứ để bé làm quen với “lãnh thổ nhỏ” này trước, khi bé đã tự tin, tự bước ra thăm dò, bạn mới mở rộng dần không gian.

Trong vài ngày đầu, hãy hạn chế khách khứa, tiếng ồn lớn, và đặc biệt là đừng bắt bé chơi hay bế bé lên liên tục vì thương quá. Bé cần cảm giác an toàn trước đã. Bạn cứ ngồi gần đó, nói chuyện nhẹ nhàng, để bé quen với giọng và mùi của bạn. Chuyện thân thiết sẽ đến sau, một cách tự nhiên.

Về thức ăn, có một nguyên tắc mà tôi nhấn mạnh với mọi khách hàng: những ngày đầu, hãy cho bé ăn đúng loại thức ăn bé đang ăn ở chỗ cũ. Ruột của mèo rất nhạy, đổi thức ăn đột ngột lúc bé đang căng thẳng là công thức chắc chắn cho tiêu chảy. Nếu muốn đổi sang loại mới, hãy đợi bé ổn định rồi trộn lẫn từ từ trong vòng một tuần đến mười ngày, tăng dần loại mới, giảm dần loại cũ.

Nếu bạn đón một bé còn nhỏ, dưới bốn tháng tuổi, thì cách chăm có nhiều điểm khác so với mèo trưởng thành, từ chuyện ăn uống, giữ ấm đến tiêm phòng. Bạn tham khảo thêm bài chăm sóc mèo con để chuẩn bị chu đáo hơn.

3. Vệ sinh: chải lông, răng, tai, móng, mắt

Đây là phần mà chủ nuôi mèo Anh lông ngắn hay lơ là nhất, vì bé nhìn lúc nào cũng sạch sẽ, gọn gàng. Nhưng “nhìn sạch” và “thực sự khỏe” là hai chuyện khác nhau.

Chải lông là việc bạn phải làm đều đặn. Bộ lông của bé tuy ngắn nhưng dày rậm khủng khiếp, và đến mùa thay lông (thường là giao mùa xuân và thu) bé rụng rất nhiều. Nếu bạn không chải, đám lông chết đó sẽ đi đâu? Một phần rụng khắp nhà, bám vào quần áo, ghế sofa. Phần đáng lo hơn là bé tự liếm và nuốt vào bụng khi tự chải chuốt, tích lại thành búi lông trong dạ dày, gây nôn ọe, thậm chí tắc ruột. Vì vậy tôi khuyên bạn chải lông cho bé vài lần một tuần vào ngày thường, và chải mỗi ngày trong mùa rụng lông. Việc này không tốn nhiều thời gian, lại là lúc bé và bạn gần nhau nhất. Nhiều bé rất thích được chải.

Răng miệng là điểm mù lớn nhất. Đa số chủ nuôi không bao giờ nhìn vào miệng mèo cho đến khi bé bỏ ăn hoặc hơi thở nặng mùi. Bệnh răng miệng rất phổ biến ở mèo nói chung (viêm nướu, cao răng, tiêu chân răng), lại diễn tiến âm thầm và đau đớn hơn ta nghĩ nhiều. Bé không kêu ca được, chỉ lặng lẽ chịu đựng. Bạn nên tập cho bé quen với việc được vén môi kiểm tra răng lợi, và nếu có thể, làm sạch răng định kỳ. Tôi đã viết riêng một bài về bệnh răng miệng ở mèo, bạn đọc để biết cách phát hiện sớm những dấu hiệu như lợi đỏ, cao răng, hôi miệng.

Tai thì kiểm tra khoảng một hai tuần một lần. Tai mèo sạch thường hồng nhạt, không mùi. Nếu bạn thấy ráy tai màu nâu đen, có mùi, hoặc bé hay gãi tai lắc đầu, đó là dấu hiệu cần đưa bé đi khám. Đừng tự ý ngoáy sâu vào trong tai bé.

Móng của mèo Anh lông ngắn dễ dài quá mức vì bé lười vận động, ít mài móng tự nhiên. Móng dài có thể quặp vào đệm thịt gây đau. Bạn cắt móng cho bé khoảng vài tuần một lần, chỉ cắt phần đầu trong suốt, tránh phần hồng có mạch máu bên trong.

Mắt của giống mặt tròn này đôi khi hay chảy nước hoặc đọng ghèn ở khóe mắt. Bạn dùng bông ẩm lau nhẹ nhàng cho bé. Nhưng nếu mắt bé đỏ, chảy dịch nhiều, hoặc nhắm nghiền một bên, đừng chần chừ, hãy đưa bé đi khám.

4. Giữ cân — việc số một với giống này

Tôi để hẳn một phần riêng cho chuyện này, vì nếu bạn chỉ nhớ được một điều duy nhất từ cả bài viết, tôi mong đó là điều này: với mèo Anh lông ngắn, giữ cân là việc quan trọng nhất bạn có thể làm cho sức khỏe của bé.

Tôi đã chứng kiến quá nhiều bé đến phòng khám khi đã quá muộn, béo đến mức không tự liếm sạch được lưng, khó khăn khi nhảy lên ghế, và rồi phát hiện tiểu đường hoặc viêm khớp. Điều đau lòng là gần như tất cả đều có thể phòng được, chỉ bằng cách kiểm soát cân nặng từ đầu.

Làm sao biết bé có đang thừa cân không? Bạn không cần cân tiểu ly, chỉ cần dùng tay. Đặt tay lên hai bên lồng ngực bé, bạn phải cảm nhận được xương sườn dưới một lớp mỡ mỏng, giống như khi bạn sờ lên mu bàn tay mình vậy. Nếu phải ấn sâu mới thấy sườn, hoặc không thấy đâu, bé đang thừa cân. Nhìn từ trên xuống, cơ thể bé nên có một chút thắt eo nhẹ sau xương sườn. Nếu bé tròn đều như quả bóng, đó là báo động.

Cách giữ cân không có gì thần kỳ, chỉ là kỷ luật. Thứ nhất, cho ăn đúng lượng, đúng bữa, không để thức ăn cả ngày. Nhiều nhà đổ đầy bát để mặc bé ăn tự do, đó là con đường ngắn nhất đến béo phì với giống lười này. Thứ hai, cẩn thận với đồ ăn vặt. Mỗi miếng ăn vặt bạn thưởng vì thấy bé đáng yêu đều là năng lượng cộng dồn. Thứ ba, chọn đúng loại thức ăn.

Nói về thức ăn, bạn nhớ một điều gốc rễ: mèo là loài ăn thịt bắt buộc, nghĩa là cơ thể bé được thiết kế để sống bằng đạm động vật, không xử lý tốt tinh bột. Một khẩu phần giàu đạm động vật, ít tinh bột không chỉ hợp với tự nhiên của bé mà còn giúp bé no lâu, đỡ đói, đỡ tăng cân. Đây là cả một câu chuyện dài, bạn đọc kỹ trong bài dinh dưỡng cho mèo và bài riêng về việc mèo Anh lông ngắn ăn gì để chọn cho đúng.

5. Vận động và trò chơi — vì bé sẽ không tự chơi đâu

Nếu bạn nuôi một giống mèo năng động, bạn chỉ cần ngồi xem nó tự quậy. Nhưng mèo Anh lông ngắn thì khác. Bé thích nằm. Nằm là bản tính, là niềm vui của bé. Vấn đề là nằm nhiều thì béo, mà béo thì bệnh. Nên với giống này, bạn phải là người chủ động rủ bé vận động.

Đừng nghĩ đến những buổi tập nặng nề. Chỉ cần mỗi ngày dành ra hai lần, mỗi lần chừng mười lăm phút, chơi cùng bé là đủ. Cây cần câu gắn lông vũ, quả bóng nhỏ, con chuột đồ chơi, hay thậm chí một tia laser (chỉ cần cẩn thận đừng chiếu vào mắt bé) đều rất hiệu quả. Điều quan trọng là đánh thức bản năng săn mồi trong bé: cho bé rình, vồ, đuổi.

Một mẹo nhỏ tôi hay chia sẻ: hãy chơi với bé một chút ngay trước bữa ăn. Bé vận động, rồi được ăn, đúng theo nhịp tự nhiên “săn mồi rồi thưởng thức” của loài mèo. Bé sẽ hào hứng hơn nhiều so với việc bạn ép chơi lúc bé đang muốn ngủ.

Ngoài ra, hãy tạo cho bé một môi trường khuyến khích vận động nhẹ: một cây cào móng để bé vươn vai, vài chỗ cao vừa tầm để bé nhảy lên (đừng quá cao vì chân bé ngắn), một khung cửa sổ để bé ngắm ra ngoài. Những thứ nhỏ đó giúp bé không rơi vào trạng thái nằm lì một chỗ cả ngày.

6. Khay cát và môi trường sống — mèo kỹ tính hơn bạn nghĩ

Có một sự thật mà nhiều người mới nuôi mèo không ngờ tới: mèo là loài cực kỳ kỹ tính về nhà vệ sinh. Và khi bé không hài lòng với khay cát, bé sẽ “phản đối” bằng cách đi bậy ra ngoài. Rất nhiều ca tôi khám vì “mèo đi vệ sinh bừa bãi” hóa ra không phải bệnh, mà là do khay cát không vừa ý bé.

Vậy khay cát thế nào là vừa ý? Khay phải đủ rộng để bé xoay trở thoải mái, nhất là với giống to con như mèo Anh lông ngắn. Cát phải sạch, bạn hốt bỏ phần bẩn mỗi ngày và thay mới định kỳ, vì mèo rất ghét khay bẩn. Vị trí phải yên tĩnh, kín đáo, đặt xa chỗ ăn uống và tránh nơi ồn ào qua lại. Và một nguyên tắc hay bị bỏ qua: nếu nhà nuôi nhiều mèo, số khay cát nên nhiều hơn số mèo một cái.

Về không gian sống nói chung, mèo Anh lông ngắn không đòi hỏi nhà rộng, bé hợp với cuộc sống trong căn hộ. Nhưng bé cần cảm giác an toàn và có “vùng của riêng mình”: một chỗ nằm cao ráo, một góc yên tĩnh để trốn khi mệt. Giống mèo điềm tĩnh này ghét sự xáo trộn, nên bạn cố gắng giữ những thứ quen thuộc của bé (chỗ ăn, khay cát, chỗ ngủ) ở vị trí ổn định, đừng thay đổi xoành xoạch.

7. Khám định kỳ và tầm soát tim, thận

Đến đây là phần nghiêm túc nhất, và cũng là phần tôi mong bạn đọc kỹ nhất, vì nó liên quan đến việc bé ở bên bạn được bao lâu.

Mèo là bậc thầy giấu bệnh. Trong tự nhiên, con vật yếu ớt là con dễ bị làm mồi, nên bản năng của mèo là che giấu cơn đau đến tận cùng. Khi bé đã tỏ ra ốm rõ ràng, bệnh thường đã đi khá xa. Đó là lý do khám sức khỏe định kỳ với mèo quan trọng hơn nhiều so với ta nghĩ. Với bé trưởng thành khỏe mạnh, mỗi năm một lần; với bé lớn tuổi, nên tăng lên. Và tất nhiên, đừng quên nền tảng phòng bệnh cơ bản là tẩy giun và tiêm phòng đầy đủ theo đúng lịch, bạn xem chi tiết trong bài lịch tiêm phòng cho mèo.

Riêng với mèo Anh lông ngắn, có hai cơ quan tôi luôn để mắt đặc biệt: tim và thận.

Về tim, giống này có nguy cơ di truyền cao với một bệnh gọi là bệnh cơ tim phì đại (nói dễ hiểu là thành cơ tim dày lên bất thường, khiến buồng tim khó giãn ra để nhận đủ máu, lâu dần tim làm việc kém hiệu quả). Đây là bệnh tim di truyền hay gặp nhất ở giống mèo này. Điều đáng ngại là hiện nay chưa có xét nghiệm gen nào được công nhận để phát hiện bệnh này riêng cho giống Anh lông ngắn. Vì vậy, cách tầm soát chính, đáng tin cậy nhất, là siêu âm tim cho bé. Đây là một kỹ thuật không đau, giúp bác sĩ nhìn trực tiếp vào cấu trúc và độ dày thành tim của bé.

Về thận, giống này mang một bệnh di truyền tên là thận đa nang (xuất hiện nhiều túi nang chứa dịch trong thận, lớn dần theo thời gian và làm hỏng chức năng thận). Bệnh này có gốc từ dòng mèo Ba Tư lai vào giống Anh lông ngắn từ xưa. Cộng thêm một đặc điểm chung của loài mèo là rất lười uống nước, nên thận và đường tiết niệu của bé là điểm cần theo dõi suốt đời. Bạn hãy khuyến khích bé uống đủ nước, ưu tiên cho ăn thức ăn ẩm thay vì chỉ hạt khô, đặt nhiều bát nước ở những nơi bé hay lui tới.

Bên cạnh đó, có một chi tiết ít người để ý nhưng rất quan trọng trong tình huống cấp cứu: mèo Anh lông ngắn có tỷ lệ nhóm máu B khá cao. Điều này đáng lưu tâm trong hai trường hợp: khi bé cần truyền máu khẩn cấp, và khi bạn có ý định phối giống (vì sự không hợp nhóm máu giữa mèo mẹ và mèo con sơ sinh có thể gây tan máu nguy hiểm cho đàn con). Nếu bạn định cho bé sinh sản, hãy nói chuyện với bác sĩ về việc kiểm tra nhóm máu trước.

Toàn bộ những bệnh đặc trưng của giống, dấu hiệu nhận biết và cách phòng, tôi đã tập hợp trong một bài riêng: bệnh thường gặp ở mèo Anh lông ngắn. Bạn nên đọc để không bị bất ngờ.

8. Nuôi mèo Anh lông ngắn tốn công tới đâu — tôi nói thẳng

Tôi không muốn vẽ ra một bức tranh màu hồng rồi để bạn thất vọng. Nên tôi nói thật lòng thế này.

Về công chăm sóc hằng ngày, mèo Anh lông ngắn thuộc nhóm dễ nuôi. Bé sạch sẽ, tự lập, ít quậy phá, không đòi hỏi bạn phải dắt đi dạo hay chơi cùng liên tục. Với người bận rộn, đây là một người bạn lý tưởng.

Nhưng “dễ nuôi” không có nghĩa là “thả nổi”. Cái tốn công thật sự của giống này nằm ở ba việc mà bạn không được lười: kiểm soát cân nặng (phải kỷ luật trong chuyện ăn uống, chủ động rủ bé vận động), chải lông đều đặn (nhất là mùa rụng lông), và theo dõi sức khỏe định kỳ, đặc biệt là tim và thận. Ba việc này không tốn nhiều thời gian mỗi ngày, nhưng đòi hỏi sự đều đặn và không được chủ quan.

Nói cách khác, nuôi bé nhàn ở phần “chơi cùng”, nhưng cần đầu tư ở phần “chăm sức khỏe”. Nếu bạn làm tốt những việc căn bản đó, bé hoàn toàn có thể đồng hành cùng bạn khoảng mười hai đến mười sáu năm, một quãng đời dài đủ để trở thành một thành viên thực thụ trong gia đình.

9. Câu hỏi thường gặp

Mèo Anh lông ngắn có cần tắm thường xuyên không?

Không. Bé tự vệ sinh rất tốt, chỉ cần tắm khi thật sự bẩn. Tắm quá nhiều còn làm khô da và hại bộ lông của bé. Việc bạn cần làm đều đặn là chải lông, không phải tắm.

Bé ít quấn người, có phải bé không thương tôi?

Hoàn toàn không. Đó là bản tính điềm tĩnh, độc lập của giống này, chứ không phải bé lạnh nhạt. Bé thể hiện tình cảm bằng cách ở gần bạn, nằm cùng phòng với bạn, chứ không phải bằng cách leo lên lòng đòi ôm. Hãy tôn trọng cách yêu thương của bé.

Nuôi một mình bé có buồn không?

Giống này khá độc lập nên chịu ở một mình tốt hơn nhiều giống khác. Tuy vậy, bạn vẫn nên dành thời gian tương tác và cho bé đồ chơi để bé không nhàm chán, nhất là để bé chịu vận động.

Bé béo lên một chút có sao không, nhìn còn đáng yêu mà?

Đây chính là suy nghĩ khiến nhiều bé lâm bệnh. Với giống cực dễ béo phì này, “mập một chút cho đáng yêu” là bước đầu dẫn tới tiểu đường và bệnh khớp. Hãy thương bé bằng cách giữ bé cân đối, đó mới là yêu thương đúng.

Tôi nên cho bé ăn hạt khô hay thức ăn ướt?

Vì mèo lười uống nước và giống này có nguy cơ về thận, tiết niệu, tôi khuyên nên có thức ăn ẩm trong khẩu phần để bổ sung nước. Quan trọng nhất vẫn là chọn loại giàu đạm động vật, ít tinh bột. Chi tiết bạn xem trong bài mèo Anh lông ngắn ăn gì.

Khi nào thì tôi cần đưa bé đi khám ngay, không đợi lịch định kỳ?

Khi bé bỏ ăn, nôn nhiều, thở gấp hoặc thở mệt, đi tiểu khó hoặc không đi tiểu được, lờ đờ khác thường. Với một loài giỏi giấu bệnh như mèo, những dấu hiệu này thường có nghĩa là bé đã khó chịu từ trước rồi. Đừng chần chừ.

Quay lại với bạn nữ và bé mèo xám ở đầu bài. Sau khi nghe tôi giải thích, bạn ấy thở phào, rồi bắt đầu ghi chép lại lịch chơi mỗi ngày và kế hoạch giảm khẩu phần cho bé. Ba tháng sau bạn ấy nhắn tin khoe bé đã nhanh nhẹn hơn, vòng eo gọn lại. Bé không hề buồn hay bệnh, bé chỉ cần được nuôi đúng cách.

Nuôi mèo Anh lông ngắn là như vậy đó. Không cầu kỳ, nhưng cần bạn hiểu bé. Hiểu rằng đằng sau vẻ điềm đạm lười biếng ấy là một cơ thể dễ tổn thương nếu ta chủ quan, và một trái tim (theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng) cần được để mắt.

Nếu bạn đang nuôi một bé mèo Anh lông ngắn và còn băn khoăn về cân nặng, về bộ lông, hay muốn tầm soát tim và thận cho bé, bạn cứ ghé bệnh viện thú y EraVet của chúng tôi. Hai cơ sở ở Lê Chân và Gia Viên (Hải Phòng) đều mở cửa từ 8h đến 19h mỗi ngày. Chúng tôi luôn sẵn lòng đồng hành cùng bạn và bé, để cả hai có thật nhiều năm hạnh phúc bên nhau. Gọi đặt lịch: 0987.90.1221.

Bác sĩ thú y Lương Đức Trung — 10 năm kinh nghiệm, Bệnh viện Thú y EraVet.