Giá Mèo Ba Tư Bao Nhiêu? Bác Sĩ Thú Y Nói Thật Về Chuyện Mua Một Bé Ba Tư

Tuần trước, có một bạn gái trẻ bế một bé mèo Ba Tư vào phòng khám của tôi ở Lê Chân. Bé mèo lông trắng, mặt tròn, mắt to long lanh, đẹp đến mức ai nhìn cũng phải “ồ” lên một tiếng. Bạn ấy khoe: “Bác sĩ ơi, em mua được có mấy trăm nghìn thôi, rẻ ghê chưa!”

Tôi cầm bé mèo lên, và trong lòng chùng xuống một chút. Bé thở khò khè, hai bên mắt đóng vệt nâu dày, mũi tịt, và khi tôi ấn nhẹ vào bụng thì bé kêu lên. Bé chưa được tiêm phòng mũi nào, không có bất kỳ giấy tờ gì. Ba tuần sau, bé quay lại vì tiêu chảy nặng và sốt.

Câu chuyện đó cứ đọng lại trong đầu tôi. Vì thế hôm nay tôi muốn ngồi xuống, viết cho anh chị một bài thật thà về chuyện “giá mèo Ba Tư”. Không phải để anh chị biết một con số rồi ra chợ mua, mà để anh chị hiểu vì sao cái giá ấy lại thế, và làm sao để đồng tiền mình bỏ ra mua về niềm vui chứ không phải nước mắt.

1. Giá mèo Ba Tư bao nhiêu? Hãy nhìn theo NHÓM, đừng nhìn theo một con số

Suốt mười năm làm nghề, tôi học được một điều: hỏi “mèo Ba Tư giá bao nhiêu” cũng giống như hỏi “một chiếc xe máy giá bao nhiêu”. Câu trả lời là “còn tùy”. Tùy nguồn gốc, tùy sức khỏe, tùy giấy tờ, tùy kiểu dáng.

Thay vì đưa anh chị một con số dễ gây hiểu lầm, tôi chia mèo Ba Tư trên thị trường thành bốn nhóm. Anh chị nhìn vào nhóm sẽ thấy rõ mình đang trả tiền cho cái gì.

Nhóm	Bậc giá tham khảo*	Vì sao lại như vậy
Không giấy tờ / lai tạp	Thấp nhất	Không rõ bố mẹ, không ai đảm bảo sức khỏe hay độ thuần; thường chưa tiêm phòng đầy đủ. Rủi ro cao nhất.
Thuần chủng mặt búp bê, màu phổ thông	Trung bình	Mặt “búp bê” (mũi bớt tẹt, khỏe hơn), màu như trắng, xám, kem. Đây là mức nhiều gia đình chọn.
Mặt siêu tẹt / màu hiếm, ngoại hình đẹp	Cao	Mặt rất tẹt hoặc màu ít gặp; được thị trường săn nên đội giá lên.
Có giấy tờ phả hệ / dòng nhập cao cấp	Cao nhất	Có phả hệ (giấy chứng nhận dòng dõi), bố mẹ được kiểm tra bệnh di truyền, đôi khi nhập từ trại nước ngoài.

*Các mức trên chỉ mang tính tham khảo và dao động rất mạnh theo thời điểm, theo vùng, theo từng trại. Tôi cố tình không ghi con số tiền cụ thể, vì con số ấy hôm nay đúng, tháng sau đã khác, và nó khiến anh chị dễ bị dắt mũi. Điều quan trọng hơn con số là hiểu mình đang mua ở nhóm nào.

2. Sáu yếu tố quyết định giá một bé mèo Ba Tư

Khi một người bán báo giá, trong đầu họ đang cân sáu thứ này. Anh chị nắm được sáu thứ này thì tự mình định giá được, không ai lừa được nữa.

Một là nguồn gốc và giấy tờ. Bé đến từ trại có tên tuổi, có hồ sơ, hay đến từ một người “nhà đẻ được mấy con bán bớt”? Giấy tờ phả hệ đẩy giá lên, nhưng đổi lại là sự minh bạch.

Hai là độ thuần chủng. Một bé thuần Ba Tư khác hẳn một bé lai. Lai không xấu, nhiều bé lai rất đáng yêu và khỏe mạnh, nhưng giá phải khác, và người bán phải nói thật đó là lai.

Ba là dòng bố mẹ. Bố mẹ đẹp, khỏe, đã được kiểm tra bệnh di truyền thì con được định giá cao hơn. Đây là chỗ đáng đồng tiền nhất mà ít người để ý.

Bốn là kiểu mặt và màu lông. Mặt siêu tẹt (mũi rất ngắn) và các màu hiếm thường bị hét giá cao. Tôi sẽ nói kỹ ở phần sau vì đây là cái bẫy tâm lý lớn.

Năm là tuổi và tình trạng sức khỏe. Mèo con nhỏ xíu thường được rao giá cao vì “cưng”, nhưng mua quá non lại nhiều rủi ro. Một bé đã tiêm phòng, tẩy giun, khỏe mạnh thì xứng đáng hơn một bé “giá mềm” nhưng bệnh tật.

Sáu là uy tín nơi bán. Một nơi bán tử tế sẽ hỗ trợ anh chị sau khi mua, cho xem mèo mẹ, cho thời gian theo dõi sức khỏe. Cái đó cũng nằm trong giá, và nó đáng.

3. “Giá rẻ bất thường” — cái bẫy ngọt ngào nhất

Tôi quay lại câu chuyện bé mèo ở đầu bài. Vì sao một bé Ba Tư lại “rẻ đến khó tin”?

Vì cái rẻ ấy thường là dấu hiệu của một trong những điều sau: bé không rõ nguồn gốc, sinh ra từ mèo mẹ bị ép đẻ liên tục; bé bị tách mẹ quá sớm nên hệ miễn dịch yếu; bé chưa được tiêm phòng, chưa tẩy giun, đang ủ bệnh mà mắt thường không thấy.

Ở phòng khám EraVet, những bé mèo con nhập về theo kiểu “mua vội giá rẻ” là nhóm tôi lo nhất. Các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở mèo con nhỏ thường diễn tiến rất nhanh. Người mua tiết kiệm được một khoản lúc mua, rồi có khi phải trả gấp nhiều lần cho việc chữa trị, chưa kể nỗi đau khi bé không qua khỏi.

Cho nên tôi luôn dặn: khi thấy một cái giá thấp bất thường, đừng mừng vội. Hãy hỏi vì sao lại rẻ. Nếu anh chị muốn hiểu bé mèo con hay gặp những vấn đề gì để biết đường phòng, tôi có viết riêng một bài về bệnh thường gặp ở mèo, anh chị đọc trước khi rước bé nào về nhé.

4. Kiểu mặt và màu lông bị thổi giá — hãy tỉnh táo

Mèo Ba Tư có hai kiểu mặt. Kiểu mặt búp bê là gương mặt cân đối, mũi bớt tẹt, và nói thật là khỏe hơn. Kiểu mặt siêu tẹt là mặt rất ngắn, mũi tẹt gần như phẳng với mắt, trông rất “ngố” đáng yêu nên nhiều người mê và sẵn sàng trả giá cao.

Nhưng đây là điều tôi muốn anh chị nghe từ một bác sĩ, không phải từ người bán: cái mặt càng tẹt thì đường thở càng ngắn, càng dễ khó thở, ngáy, chảy nước mắt và sốc nhiệt khi trời nóng. Đây gọi là hội chứng hô hấp ở giống mặt ngắn (giới chuyên môn gọi là giống “đầu ngắn” — hộp sọ bị nén lại khiến mũi và đường thở chật hẹp). Cái đẹp mà thị trường thổi giá lại chính là cái khiến bé khổ.

Màu lông cũng vậy. Màu hiếm, màu “độc” được hét giá cao, nhưng phần lớn màu lông không nói lên điều gì về sức khỏe. Các màu thông thường như xám, kem, đen… không ảnh hưởng gì đến sức khỏe của bé. Chỉ có một ngoại lệ tôi rất muốn anh chị lưu ý: mèo lông trắng, nhất là mèo trắng mắt xanh, có nguy cơ bị điếc bẩm sinh (điếc ngay từ khi sinh ra, có thể một tai hoặc cả hai tai) cao hơn hẳn. Trớ trêu là bé mèo trắng ở đầu bài của tôi cũng thuộc nhóm này. Nếu anh chị chọn một bé trắng, hãy thử vỗ tay hoặc tạo một tiếng động phía sau lưng bé, xem bé có giật mình quay lại không; hoặc nhờ bác sĩ kiểm tra thính lực giúp cho chắc. Ngoài ngoại lệ này ra, một bé màu xám bình thường mà bố mẹ khỏe, được xét nghiệm bệnh di truyền, thì đáng nuôi hơn nhiều một bé màu hiếm nhưng lai lịch mờ mịt.

Lời khuyên của tôi: đừng để cái mặt và cái màu dẫn dắt túi tiền. Hãy hỏi giấy tờ, hỏi sức khỏe bố mẹ. Vẻ ngoài là thứ dễ thấy nhất và cũng dễ đánh lừa nhất.

5. “Rẻ lúc mua, tốn lúc nuôi” — chi phí cả một đời

Đây là phần tôi mong anh chị đọc kỹ nhất, vì nó là điều ít người bán nào chịu nói.

Giá mua chỉ là lần trả tiền đầu tiên. Nuôi một bé Ba Tư suốt mười mấy năm (tuổi thọ của giống này thường vào khoảng mười hai đến mười bảy năm) là một cam kết dài, và có những khoản chi gắn liền với chính vẻ đẹp của bé.

Chải lông và chăm lông. Bộ lông dài dày rậm của Ba Tư đẹp nhưng cực kỳ tốn công. Không chải hằng ngày là lông bết, thắt nút, bé liếm rồi nuốt lông tạo thành búi trong bụng. Nhiều gia đình phải đưa bé đi chăm sóc, tỉa lông định kỳ ở tiệm. Đây là khoản chi đều đặn suốt đời.

Vệ sinh mắt hằng ngày. Vì mặt ngắn nên ống dẫn nước mắt (đường nhỏ dẫn nước mắt từ mắt xuống mũi) của Ba Tư thường ngắn và hẹp, nước mắt trào ra ngoài để lại vệt nâu quanh mắt. Anh chị phải lau mắt cho bé mỗi ngày, nếu không dễ viêm.

Ăn uống đúng cách. Mèo là loài ăn thịt bắt buộc (bắt buộc phải có đạm động vật trong khẩu phần, khác với chó hay người), cần nhiều đạm, ít tinh bột. Mèo lại rất lười uống nước nên dễ mắc bệnh thận và đường tiết niệu. Tôi thường khuyên cho bé uống đủ nước, ưu tiên thức ăn ẩm, và bổ sung omega-3 (dầu cá) để bộ lông dài và làn da khỏe mạnh.

Tầm soát bệnh di truyền và khám định kỳ. Đây là khoản mà nếu bỏ qua, anh chị sẽ trả giá đắt sau này. Tôi sẽ nói rõ ở phần mua.

Tôi có viết chi tiết về việc chăm sóc hằng ngày trong bài cách nuôi mèo Ba Tư. Anh chị đọc để hình dung: nuôi Ba Tư là một hành trình cần bàn tay, không phải một món đồ trang trí mua về rồi để đó.

6. Mua thế nào để không bị hớ, không bị lừa

Sau bao nhiêu ca tôi từng gặp, tôi rút ra một danh sách những việc anh chị nên làm trước khi trao tiền. Xin hãy làm đủ, đừng bỏ bước nào.

• Xem mèo mẹ và nơi nuôi tận nơi. Mèo mẹ khỏe, nơi nuôi sạch sẽ là dấu hiệu tốt nhất. Ai ngại cho anh chị xem mèo mẹ thì nên dè chừng.
• Hỏi giấy tờ. Phả hệ, sổ tiêm phòng, ngày sinh. Không có gì cũng không sao nếu người bán thành thật, nhưng phải minh bạch.
• Kiểm tra tiêm phòng và tẩy giun. Hỏi bé đã tiêm mũi nào, ngày nào. Đây là tấm khiên đầu tiên bảo vệ bé.
• Quan sát mắt, mũi, hơi thở. Mắt trong, không ghèn nhiều; mũi khô ráo, không chảy dịch; thở êm, không khò khè quá mức. Bé thở khó, ngáy nhiều khi còn nhỏ là điều cần cân nhắc.
• Hỏi thẳng: bố mẹ đã được xét nghiệm gen PKD chưa? PKD là bệnh thận đa nang (thận mọc lên nhiều nang chứa dịch, dần dần làm hỏng thận), và mèo Ba Tư là giống mang gen bệnh này cao nhất. Hiện nay đã có xét nghiệm gen để biết bố mẹ có mang gen hay không. Một trại tử tế sẽ trả lời được câu này. Câu hỏi này lọc ra người bán có tâm rất nhanh.

Ngoài PKD, giống Ba Tư còn hay gặp vài vấn đề đặc trưng: bệnh mắt (chảy nước mắt quá mức, loét giác mạc do mắt hơi lồi, lông quặm — lông mọc ngược cọ vào mắt), bệnh răng do hàm ngắn khiến răng mọc chen chúc, bệnh da và nấm do bộ lông dày ẩm, bệnh cơ tim phì đại (thành tim dày lên bất thường, cần siêu âm tim để tầm soát) và ở vài dòng còn có bệnh teo võng mạc tiến triển (võng mạc thoái hóa dần khiến thị lực kém đi). Anh chị không cần nhớ hết, chỉ cần biết rằng giống đẹp này đi kèm những điểm yếu, và một người bán biết rõ những điều này là người đáng tin. Tôi có gom lại trong bài bệnh thường gặp ở mèo Ba Tư để anh chị tham khảo.

7. Nhận bé về nhà rồi, việc đầu tiên nên làm là gì?

Rước bé về, đừng vội khoe khắp nơi hay bế đi chơi. Bé vừa rời mẹ, rời môi trường cũ, đang căng thẳng và hoang mang. Việc đầu tiên nên làm là cho bé một góc yên tĩnh, ấm áp, có chỗ ăn, chỗ vệ sinh riêng.

Trong vài ngày đầu, anh chị nên đưa bé đi khám tổng quát một lần. Đây không phải là vẽ việc. Đây là lúc bác sĩ kiểm tra xem bé có ủ bệnh gì không, cân nặng ra sao, tai mũi mắt thế nào, và lên kế hoạch tiêm phòng, tẩy giun cho đúng lịch. Nhiều bệnh nếu bắt sớm thì nhẹ nhàng, để muộn thì tốn kém và đau lòng.

Nếu nhà anh chị đã có mèo khác, xin hãy cách ly bé mới trong ít nhất một đến hai tuần, tránh cho tiếp xúc trực tiếp cho đến khi chắc chắn bé mới khỏe mạnh. Đây là cách bảo vệ cả bé mới lẫn các bé cũ khỏi lây bệnh cho nhau.

Về tiêm phòng, mỗi bé có lịch riêng tùy tuổi và tình trạng. Tôi có viết một bài về lịch tiêm phòng cho mèo để anh chị nắm được các mốc quan trọng, nhưng tốt nhất vẫn là để bác sĩ trực tiếp xem bé rồi tư vấn lịch phù hợp.

8. Những câu hỏi tôi hay được hỏi nhất

Mèo Ba Tư có khó nuôi không?

Về tính nết thì không. Ba Tư điềm tĩnh, hiền lành, thích được ôm ấp, ít quậy phá. Cái “khó” nằm ở chăm sóc: chải lông và vệ sinh mắt hằng ngày. Nếu anh chị bận rộn, không có thời gian mỗi ngày, thì cần cân nhắc kỹ.

Nên mua mèo mặt búp bê hay mặt siêu tẹt?

Xét về sức khỏe, kiểu mặt búp bê (mặt bớt tẹt) thường thở tốt hơn, ít vấn đề hô hấp và chảy nước mắt hơn. Mặt siêu tẹt đẹp kiểu “ngố” nhưng đi kèm nhiều rủi ro về đường thở. Là bác sĩ, tôi nghiêng về sức khỏe của bé.

Vì sao bé mèo của tôi cứ chảy nước mắt để lại vệt nâu?

Đó là đặc điểm rất hay gặp ở giống mặt ngắn do ống dẫn nước mắt ngắn và hẹp. Lau mắt hằng ngày giúp giảm nhiều. Nhưng nếu mắt đỏ, sưng, có ghèn mủ thì cần đưa đi khám vì có thể là viêm hay loét giác mạc.

Mèo Ba Tư dễ bị béo phì phải không?

Đúng vậy. Bé lười vận động nên rất dễ tăng cân. Anh chị cần kiểm soát khẩu phần và khuyến khích bé chơi, vận động nhẹ mỗi ngày.

Có nhất thiết phải xét nghiệm gen PKD không?

Với riêng giống Ba Tư thì đây là điều tôi rất khuyến khích, vì đây là giống mang gen bệnh thận đa nang cao nhất. Hỏi trại xem bố mẹ đã xét nghiệm chưa là bước phòng bệnh thông minh nhất anh chị làm được ngay từ khâu chọn mua.

Quay lại bé mèo trắng đầu bài. Sau đợt điều trị, bé đã khỏe hơn, và bạn chủ của bé giờ chải lông, lau mắt cho bé mỗi ngày như một thói quen. Bạn ấy nói với tôi một câu tôi nhớ mãi: “Giá mà em biết những điều này sớm hơn.”

Tôi viết bài này chính là để anh chị biết sớm hơn. Giá của một bé mèo Ba Tư không nằm ở con số người bán hô lên, mà nằm ở sức khỏe, ở nguồn gốc, và ở tình yêu thương mà anh chị sẵn sàng dành cho bé suốt mười mấy năm.

Nếu anh chị đang phân vân trước khi rước một bé về, hoặc vừa đón bé và muốn được khám tổng quát cho yên tâm, cứ ghé Bệnh viện Thú y EraVet nhé. Chúng tôi có hai cơ sở ở Lê Chân và Gia Viên, mở cửa từ 8h đến 19h. Tôi và các đồng nghiệp luôn sẵn lòng ngồi xuống, xem bé, và nói với anh chị những điều thật lòng như trong bài viết này. Gọi đặt lịch: 0987.90.1221.

Bác sĩ thú y Lương Đức Trung — 10 năm kinh nghiệm, Bệnh viện Thú y EraVet.