Chó ăn được rau gì? Bảng tra rau an toàn và rau cấm

Chó ăn được rau gì — bảng tra nhanh để dán lên cánh tủ lạnh

Chiều thứ bảy, một chị dắt bé Poodle vào phòng khám, tay còn xách túi rau vừa đi chợ về. Chị hỏi thẳng: “Bác ơi, tối nay nhà em luộc rau, em bốc cho bé một ít được không? Mà rốt cuộc thì chó ăn được rau gì hả bác, em toàn cho bừa.”

Mình nghe câu này gần như mỗi ngày. Và mình hiểu vì sao: rau củ là thứ nhà nào cũng có sẵn, cho bé một miếng thì tiện, nhưng lỡ cho nhầm một thứ thì hậu quả không nhẹ. Nên bài này mình viết theo kiểu tra cứu — bạn lướt bảng, thấy tên loại rau đang cầm trên tay, đọc cột giữa, xong.

Loại rau củ	Cho được / Hạn chế / CẤM	Ghi chú cách cho
Cà rốt	Cho được	Cho khúc sống giòn để bé gặm, hoặc luộc chín. Giàu beta-caroten
Bí đỏ (bí ngô)	Cho được	Nghiền, KHÔNG cho đường. Nhiều chất xơ, hay dùng khi bé đi lỏng hoặc táo
Khoai lang	Cho được	Bắt buộc luộc hoặc hấp CHÍN, bỏ vỏ. Không cho ăn sống
Đậu que (đậu cô ve)	Cho được	Ít năng lượng, hợp bé đang cần giảm cân
Dưa chuột	Cho được	Nhiều nước, ít năng lượng. Cắt lát nhỏ
Bí xanh, bí ngòi	Cho được	Hấp hoặc luộc chín mềm, không nêm
Cần tây	Cho được	Cắt khúc ngắn cho dễ nhai
Ớt chuông	Cho được	Bỏ hạt, cắt nhỏ
Bông cải xanh (súp lơ xanh)	Hạn chế	Chỉ lượng nhỏ. Ăn nhiều dễ đầy hơi, khó chịu dạ dày
Rau bina (cải bó xôi)	Hạn chế	Lượng nhỏ thôi, đừng thành món chính
Khoai tây chín, bỏ vỏ	Hạn chế	Lượng nhỏ thì chấp nhận được, phải chín và bỏ vỏ
Cà chua chín đỏ	Hạn chế	Lượng nhỏ. Bỏ hẳn phần thân lá và cuống
Hành, hành tây, tỏi, hẹ, tỏi tây	CẤM	Cả họ hành đều độc, phá hồng cầu. Nấu chín hay phơi khô vẫn độc
Khoai tây SỐNG, khoai mọc mầm, vỏ ngả xanh	CẤM	Chứa solanine
Cà chua XANH, thân và lá cây cà chua	CẤM	Cũng solanine
Nấm dại, nấm lạ không rõ nguồn	CẤM	Không mạo hiểm, kể cả một miếng
Bơ (quả avocado)	CẤM	Cả quả lẫn hạt đều phải tránh
LÕI NGÔ	CẤM	Không độc nhưng gây TẮC RUỘT rất hay gặp. Xem mục riêng bên dưới

Nhóm rau nên cho, và vì sao nên cho

Cà rốt là món mình hay gợi ý nhất, vì nó vừa lành vừa “được việc”. Một khúc cà rốt sống, cỡ vừa mõm bé, để bé gặm là thứ đồ nhai rẻ tiền mà bé rất khoái. Nếu bé răng yếu hoặc bé già thì luộc chín mềm rồi cắt nhỏ. Cà rốt giàu beta-caroten.

Bí đỏ là loại mình dùng nhiều trong bệnh án. Nhiều chất xơ, nên với bé đi ngoài hơi lỏng hoặc ngược lại là hơi táo, một chút bí đỏ nghiền trộn vào bữa thường giúp phân thành khuôn hơn. Nhớ là bí đỏ nghiền KHÔNG đường — loại bí đỏ đóng hộp làm bánh có thêm đường thì không phải thứ mình nói ở đây. Và bí đỏ chỉ là hỗ trợ, không thay thế việc đi khám: bé tiêu chảy kéo dài, có máu, kèm nôn hay bỏ ăn thì phải đến bác sĩ, bạn đọc thêm dấu hiệu ở bài chó bị tiêu chảy.

Khoai lang thì bé nào cũng thích, ngọt tự nhiên, nhưng phải chín hẳn và bỏ vỏ. Đậu que, dưa chuột, bí xanh, bí ngòi đều thuộc nhóm “no bụng mà ít năng lượng” — cực hợp với bé thừa cân đang phải siết khẩu phần mà cứ đứng cạnh bàn ăn nhìn bạn bằng ánh mắt tội nghiệp. Cần tây và ớt chuông bỏ hạt cũng an toàn.

Còn bông cải xanh và rau bina, mình xếp vào nhóm “cho được nhưng ít thôi”. Bông cải xanh ăn nhiều dễ sinh hơi, bé đầy bụng khó chịu. Rau bina cũng chỉ nên là một chút điểm xuyết.

Nhóm phải tránh, và lý do từng thứ

Họ hành — hành ta, hành tây, tỏi, hẹ, tỏi tây. Cả họ này đều độc với chó, chúng phá hồng cầu, và nấu chín hay phơi khô cũng không làm mất độc tính. Đây cũng là nhóm mình hay gặp trong các ca ngộ độc từ đồ ăn nhà. Mình không viết dài ở đây vì đã có hẳn một bài riêng: hành tỏi độc với chó mèo — bạn đọc bài đó để biết vì sao và cần làm gì.

Khoai tây sống, khoai mọc mầm, khoai có vỏ ngả xanh. Thủ phạm là solanine. Khoai tây đã luộc chín và bỏ vỏ thì một lượng nhỏ chấp nhận được, nhưng đừng biến nó thành món thường xuyên.

Cà chua xanh, cùng thân và lá cây cà chua. Cũng solanine. Nhà nào trồng cà chua ngoài ban công mà bé hay ra gặm lá thì để ý. Cà chua chín đỏ, lượng nhỏ, thì được.

Nấm dại, nấm lạ không rõ nguồn gốc. Không có lý do gì để mạo hiểm. Bé đi dạo mà cắm mặt vào bụi nấm mọc sau mưa là phải kéo ra ngay.

Bơ (quả avocado). Cả quả lẫn hạt đều phải tránh. Bơ nằm cùng nhóm với nho, macca và xylitol trong bài chó ăn nho, bơ, macca.

Danh sách đầy đủ những thứ không được cho bé đụng vào, mình đã liệt kê trong bài trụ chó không được ăn gì. Bài này chỉ tập trung phần rau củ.

Lõi ngô — thứ không độc nhưng gây tắc ruột nhiều nhất

Đây là chi tiết mình muốn bạn nhớ nhất trong cả bài, vì rất nhiều chủ nuôi không biết.

Lõi ngô không độc. Không có chất gì trong đó gây ngộ độc cả. Nhưng nó là một trong những nguyên nhân gây TẮC RUỘT hay gặp. Lý do rất đơn giản: lõi ngô cứng, xốp, không tiêu, và có đường kính vừa vặn để mắc kẹt lại trong lòng ruột. Bé gặm, nuốt trọn một khúc, rồi khúc đó nằm lì ở đó.

Chuyện này hay xảy ra vào những dịp cả nhà ngồi ăn ngô luộc, ai cũng tiện tay ném cái lõi xuống cho bé gặm cho vui. Bé gặm thật, và mấy hôm sau thì đến phòng khám trong tình trạng nôn liên tục, bỏ ăn, không đi ngoài được.

Nên nguyên tắc gọn: ăn ngô xong thì cái lõi vứt thẳng thùng rác, không bao giờ đưa cho bé gặm. Nếu bé đã trót nuốt lõi ngô và bắt đầu nôn ọe, bụng chướng, bỏ ăn hay không đi ngoài được, đừng ngồi chờ nó “tự ra” và cũng đừng tự gây nôn ở nhà. Đưa đi khám để bác sĩ chụp chiếu — bạn đối chiếu thêm với 10 dấu hiệu cấp cứu.

Chế biến đúng: hấp chín mềm, không nêm, cắt nhỏ, thử ít một

Bốn việc, làm đủ cả bốn thì gần như không sai được.

Hấp hoặc luộc chín mềm. Rau chín mềm dễ tiêu hơn rau sống, đặc biệt là các loại củ. Cà rốt là ngoại lệ dễ chịu — sống cũng được, chín cũng được.

Không nêm gì cả. Không muối, không nước mắm, không mì chính, không dầu mỡ, không bơ. Câu này mình phải nhắc đi nhắc lại vì bếp nhà mình vốn nêm theo lưỡi người. Muối và nước mắm là gánh nặng cho thận và tim của bé; dầu mỡ nhiều thì có nguy cơ viêm tụy. Chi tiết hơn nằm ở bài chó ăn đồ ăn của người.

Cắt miếng nhỏ vừa cỡ mõm bé. Miếng to là nguy cơ hóc và tắc, nhất là với bé ăn tham nuốt chửng không nhai.

Thử ít một. Món mới thì cho một chút thôi, rồi theo dõi phân trong một hai ngày. Đừng đổi ào ạt. Nếu bé đi lỏng sau khi thử món mới, bạn biết ngay thủ phạm là gì. Còn nếu đổi năm thứ cùng lúc thì chịu, không lần ra được.

Cho bao nhiêu là đủ?

Đây là chỗ nhiều người làm quá tay vì nghĩ rau lành thì cho bao nhiêu cũng được.

Nguyên tắc mình dùng: rau củ chỉ là phần thêm, giữ ở mức khoảng một phần mười khẩu phần trong ngày trở xuống. Phần còn lại vẫn phải là thức ăn chính cân đối — hạt chất lượng, hoặc bữa tự nấu được tính toán tử tế. Rau không cung cấp đủ đạm, không cung cấp đủ canxi, nên nó không bao giờ thay được bữa chính.

Nếu bạn đang tự nấu cho bé, phần rau phải nằm trong một công thức có đủ đạm và nguồn canxi phù hợp — mình đã viết kỹ ở bài trộn bữa tự nấu cho chó.

Và một lưu ý cuối: bé đang có bệnh nền — thận, tiểu đường, viêm tụy, dị ứng — thì hỏi bác sĩ trước khi thêm bất kỳ món mới nào, kể cả rau.

Rau chỉ là một phần của bát ăn. Muốn biết loại rau nào đáng cho ăn nhất thì xem bài rau tốt cho chó; muốn ghép rau với thịt, cơm cho đủ chất thì xem cách nấu đồ ăn cho chó.

Câu hỏi thường gặp

Chó ăn rau sống được không?

Tùy loại. Cà rốt sống, dưa chuột thì được, thậm chí bé còn thích cái độ giòn. Nhưng khoai lang thì bắt buộc phải chín và bỏ vỏ, khoai tây sống thì cấm hẳn. Nhìn chung, hấp hoặc luộc chín mềm vẫn là cách an toàn và dễ tiêu hơn.

Bé nhà mình ăn rau xong đi ngoài lỏng, có sao không?

Thường là do cho quá nhiều hoặc đổi món quá nhanh. Bạn ngưng món đó lại, quay về khẩu phần cũ vài ngày cho hệ tiêu hóa ổn định, rồi thử lại với lượng ít hơn hẳn. Nhưng nếu bé đi lỏng kéo dài, có máu, kèm nôn hoặc bỏ ăn thì không phải chuyện của rau nữa — đưa đi khám.

Có nhất thiết phải cho chó ăn rau mỗi ngày không?

Không. Nếu bé đang ăn một loại thức ăn chính cân đối thì bé không thiếu gì cả. Rau là thứ để làm phong phú bữa ăn, để bé có cái nhai, và để bé thừa cân có cảm giác no mà không nạp nhiều năng lượng. Nó là phần thêm, không phải phần bắt buộc.

Lỡ bé ăn phải hành tây trong tô canh thì làm sao?

Đừng chờ xem có triệu chứng không, và cũng đừng tự gây nôn ở nhà. Họ hành gây phá hồng cầu và dấu hiệu có thể đến muộn. Bạn ghi lại bé ăn gì, khoảng bao nhiêu, lúc mấy giờ, rồi gọi cho bác sĩ ngay để được hướng dẫn đưa bé đến khám. Vì sao nhóm này độc, mình đã viết trong bài về hành tỏi.

Rau củ là phần dễ nhất trong bữa ăn của bé — chỉ cần nhớ vài cái tên cấm và bốn nguyên tắc chế biến là bạn yên tâm. Phần hoa quả cũng có bảng tra tương tự, bạn xem tiếp ở bài chó ăn được hoa quả gì.

Còn nếu bé nhà bạn vừa ăn phải thứ gì đó không nên, hoặc đang có dấu hiệu bất thường sau bữa ăn, đừng tự xử lý ở nhà. Bệnh viện Thú y EraVet có hai cơ sở tại Hải Phòng — Lê Chân và Gia Viên — mở cửa 8h đến 19h, bạn liên hệ với bệnh viện để được hướng dẫn. Gọi đặt lịch: 0987.90.1221.

Bác sĩ thú y Lương Đức Trung — 10 năm kinh nghiệm, Bệnh viện Thú y EraVet.