Thức ăn cho mèo con: cách chọn hạt và pate đúng chuẩn
Thức ăn cho mèo con: lật bao, tìm đúng ba thứ
Chọn thức ăn cho mèo con, bạn chỉ cần chốt ba thứ. Thứ nhất, bao hạt hay hộp pate có câu ghi rõ là thức ăn hoàn chỉnh, đạt chuẩn cho giai đoạn tăng trưởng hoặc mọi giai đoạn sống. Thứ hai, đầu bảng thành phần là thịt hoặc cá được gọi tên cụ thể. Thứ ba, viên hạt vừa miệng bé, và trong ngày có thêm bữa pate để bé nhận nước ngay từ bát ăn.
Rất nhiều nhà đón mèo con về theo cùng một kiểu. Hôm sau ghé siêu thị, đứng trước cả dãy kệ, bao nào cũng in hình mèo mắt to, bao nào cũng hứa “đầy đủ dinh dưỡng”. Thế là chọn theo cảm tính: bao đang giảm giá, hoặc khuân luôn bao hạt mèo lớn vì nhà sẵn một bé mèo lớn, “ăn chung cho tiện”. Hạt nào chẳng là hạt? Câu trả lời nằm ở mặt sau bao, trong một dòng chữ nhỏ gần như không ai lật ra đọc.
Bài này chỉ nói chuyện chọn và mua. Lộ trình bé ăn gì theo từng tháng tuổi thì xem bài trụ mèo con ăn gì.
Trước khi lật bao, bạn có thể xem video mình phân tích ưu và nhược điểm của hạt cho mèo, để hiểu vì sao hạt tiện thật nhưng không nên là thứ duy nhất trong bát.
Hạt cho mèo con khác hạt mèo trưởng thành và hạt “mọi lứa tuổi” ở đâu
Mèo con đang xây cả một cơ thể, lớn rất nhanh trong mấy tháng đầu, nên cần thức ăn đậm năng lượng, nhiều đạm, đủ chất béo hơn mèo trưởng thành. International Cat Care khuyên mèo con ăn thức ăn làm riêng cho giai đoạn này, không ăn đồ của mèo lớn.
Hạt mèo trưởng thành chỉ được tính để duy trì một cơ thể đã lớn xong. Bé ăn vẫn no bụng, nhưng ăn kéo dài thì không được cấp đủ cho giai đoạn đang lớn. Chiều ngược lại cũng sai: mèo đã lớn, nhất là bé đã triệt sản, mà cứ ăn mãi hạt mèo con thì dư năng lượng, dễ béo.
Còn chữ “mọi lứa tuổi” in to ở mặt trước chỉ là lời quảng cáo. Thứ có giá trị là câu tuyên bố dinh dưỡng ở mặt sau. Câu ấy ghi đạt chuẩn cho mọi giai đoạn sống, tức đã gồm cả giai đoạn tăng trưởng, thì mèo con ăn được. Mặt sau chỉ ghi duy trì cho mèo trưởng thành thì dòng chữ mặt trước không cứu được gì.
Câu tuyên bố dinh dưỡng: dòng chữ đáng tiền nhất trên bao
Hiệp hội AAFCO của Mỹ gọi câu tuyên bố dinh dưỡng là phần quan trọng nhất trên nhãn. Nó cho biết thức ăn đạt chuẩn hoàn chỉnh và cân đối cho giai đoạn nào. Hàng theo chuẩn châu Âu thì ghi theo FEDIAF, ý nghĩa tương tự. Trên nhãn phụ tiếng Việt, bạn tìm các chữ “thức ăn hoàn chỉnh”, “tăng trưởng”, “mọi giai đoạn sống”.
| Mặt sau ghi | Nghĩa là | Làm bữa chính cho mèo con? |
|---|---|---|
| Hoàn chỉnh, cho giai đoạn tăng trưởng (growth) | Đạt chuẩn cho mèo con đang lớn | Được |
| Hoàn chỉnh, cho mọi giai đoạn sống (all life stages) | Đạt cả chuẩn tăng trưởng lẫn duy trì | Được; khi bé lớn thì canh lượng kẻo béo |
| Duy trì cho mèo trưởng thành (adult maintenance) | Chỉ tính cho mèo đã lớn xong | Không |
| Thức ăn bổ sung, chỉ cho ăn thêm, cho ăn không thường xuyên | Không đủ chất để làm bữa chính | Không, chỉ là món ăn kèm |
| Không có câu nào | Không biết đạt chuẩn gì | Không nên chọn |
Dòng thứ tư là cái bẫy hay gặp nhất với pate cho mèo con. Nhiều gói pate, súp thưởng trên kệ thực chất là thức ăn bổ sung. Bé mê, bạn chiều, vài tuần sau bé chỉ chịu ăn món đó và khẩu phần hụt chất.
Và một điều không cần đọc nhãn: bao phải ghi là thức ăn cho mèo. Đừng lấy hạt chó làm bữa chính cho bé. Mèo là loài ăn thịt bắt buộc, cần taurine, vitamin A, axit arachidonic từ thịt, và thức ăn chó không được tính theo nhu cầu ấy.
Đạm động vật đứng đầu, còn DHA thì nói cho đúng mức
Ba nguyên liệu đầu bảng thành phần
Nguyên liệu trên nhãn xếp theo khối lượng, nặng nhất đứng đầu. Với mèo con, bạn muốn thấy thịt hoặc cá gọi tên cụ thể ở vị trí đầu: gà, cá hồi, cá ngừ, gan gà. Gặp ba thứ đầu tiên toàn là ngô, bột mì, gạo, đậu nành thì đặt bao xuống. Phần đạm của bao đó chủ yếu đến từ thực vật, không hợp một cơ thể ăn thịt đang lớn.
Cách đọc con số đạm, béo, chuyện “bột thịt” hay “phụ phẩm” mình đã viết kỹ trong bài cách đọc nhãn thức ăn cho mèo, bài này không nhắc lại. Hai chữ “không ngũ cốc” trên bao cũng không nói gì về chuyện đạm đứng đầu, xem bài thức ăn grain-free cho mèo.
DHA: có ích thật, nhưng không phải phép màu
Nhiều bao hạt mèo con in to chữ DHA, kèm lời hứa “phát triển trí não”. DHA là một axit béo omega-3 có nhiều trong não và võng mạc, đúng là cần cho hai cơ quan này phát triển lúc đầu đời. Mèo tự tạo DHA rất kém, nên bé lấy từ sữa mẹ, rồi từ thức ăn.
Nhưng đừng để chữ DHA quyết định thay bạn. Chuẩn dinh dưỡng cho giai đoạn tăng trưởng của mèo đã có mức tối thiểu cho nhóm omega-3 này. Nghĩa là một bao đạt chuẩn tăng trưởng thì đã được tính phần DHA. Chưa có bằng chứng nào cho thấy bao in chữ DHA to hơn nuôi ra bé mèo thông minh hơn. Thứ tự ưu tiên vẫn là câu tuyên bố đúng giai đoạn, đạm động vật đứng đầu, rồi mới đến chất được quảng cáo.
Kích cỡ hạt, và mèo con mấy tháng ăn được hạt
Viên hạt cho mèo con thường nhỏ và mỏng hơn, hợp hàm răng sữa và cái miệng bé xíu. Viên quá to, bé gặm không vỡ, nuốt chửng hoặc bỏ dở. Bé mặt ngắn như Ba Tư thường gắp viên khó hơn, hợp viên nhỏ dẹt hoặc hạt ngâm mềm.
Về tuổi: khoảng 3–4 tuần mèo con bắt đầu tập ăn, nên khởi đầu bằng pate cho mèo con hoặc hạt mèo con ngâm nước ấm cho thật mềm. Sau đó bớt dần nước ngâm. Khoảng 5–6 tuần bé đã nhấm được hạt chỉ hơi ẩm, và thường đến khoảng 8–10 tuần thì quen ăn hạt khô hẳn. Lịch tập ăn từng tuần mình viết ở bài cai sữa cho mèo con.
Hạt đã ngâm là đồ ướt, trời nóng rất nhanh hỏng. Ngâm vừa một bữa, bé ăn xong thì đổ phần thừa, đừng để qua buổi.
Còn mốc chuyển sang thức ăn mèo trưởng thành thường quanh 10–12 tháng. Bé triệt sản sớm hay dễ tăng cân thì bác sĩ có thể khuyên chuyển sớm hơn chút. Lần đi tiêm gần mốc ấy, bạn cứ hỏi “bé đổi hạt được chưa”.
Hạt và pate cho mèo con: phối thế nào cho đúng
Hạt khô chỉ chứa khoảng 10% nước. Pate, thức ăn đóng lon, đóng gói thì từ khoảng 75% trở lên. Mèo lại vốn lười uống, nên bé chỉ ăn hạt rất dễ thiếu nước âm thầm. Hạt không có tội, cái thiếu là nước, mình viết riêng ở bài hạt khô cho mèo có hại thận không.
Mèo con là lúc tốt nhất để tập cả hai. Theo International Cat Care, cho mèo con ăn cả hạt lẫn đồ ướt giúp bé dễ nhận nhiều kiểu thức ăn khi lớn. Bé chỉ quen một loại từ nhỏ, sau này cần đổi sang pate hay thức ăn bệnh lý theo chỉ định, bạn sẽ vất vả hơn nhiều.
Cách phối dễ làm nhất:
- Xen bữa: một vài bữa pate trong ngày, các bữa còn lại là hạt. Hoặc trộn một phần pate vào bữa hạt.
- Thêm pate thì bớt hạt. Chỗ hay sai nhất là cho đủ phần hạt rồi thêm nguyên hộp pate, bé dư năng lượng. Tổng lượng của ngày chia lại giữa hai loại. Số bữa và lượng theo tháng tuổi có ở bài mèo con ăn mấy bữa một ngày.
- Pate làm bữa chính cũng phải đạt chuẩn tăng trưởng hoặc mọi giai đoạn sống, như hạt. Pate “bổ sung” chỉ là món ăn kèm.
- Vẫn để nước sạch cạnh chỗ ăn, bát nông miệng rộng. Các mẹo khác cho bé chịu uống xem bài cách giúp mèo uống đủ nước.
Ngâm hạt cho bé mới tập ăn là để bé nhai được. Khi bé đã ăn hạt khô ngon lành thì đừng đổ nước hay sữa vào hạt để “bù nước”: hạt nở làm bé mau no, ăn ít đi, nước vẫn không đủ. Muốn thêm nước, cho thêm bữa pate.
Mang về nhà: đổi trong 7 ngày, cất cho đúng
Đổi thức ăn trong 7 ngày, đừng đổi trong một bữa
Bé mới đón về thì hỏi nhà cũ đang cho ăn gì và giữ nguyên loại đó ít nhất tuần đầu, vì xa mẹ, đổi chỗ ở đã đủ căng thẳng. Sau đó đổi sang loại bạn chọn, hay sau này chuyển sang hạt trưởng thành, đều trộn dần trong 7 ngày. Đổi ào trong một bữa, bụng mèo con rất dễ đi ngoài lỏng hoặc bỏ ăn.
| Ngày | Thức ăn cũ | Thức ăn mới |
|---|---|---|
| 1–2 | khoảng 3 phần | khoảng 1 phần |
| 3–4 | một nửa | một nửa |
| 5–6 | khoảng 1 phần | khoảng 3 phần |
| Từ ngày 7 | bỏ | toàn bộ |
Phân nát ở chặng nào thì lùi về tỷ lệ trước, phân đẹp lại mới đi tiếp. Đừng bắt mèo con nhịn ăn cho “sạch bụng”: bé dự trữ rất ít, nhịn là tụt sức nhanh.
Khi nào thôi theo dõi, đưa bé đi khám
- Tiêu chảy kèm nôn, bỏ ăn, nằm lả: đừng đổ tại thức ăn mới. Mèo con mất nước rất nhanh, và bé chưa tiêm đủ mũi thì phải nghĩ tới bệnh giảm bạch cầu.
- Bỏ ăn hẳn, nhất là bé dưới 3 tháng: đừng chờ “mai bé tự ăn lại”. Mèo con tụt đường huyết, mất nước nhanh hơn mèo lớn rất nhiều.
- Lạnh người, lừ đừ, yếu, bụng chướng căng, lợi nhợt.
- Ăn đủ mà cân không lên, hoặc sụt cân: cần khám tìm nguyên nhân, kể cả giun sán. Lịch tẩy giun, tiêm phòng có ở bài chăm sóc mèo con.
Bảo quản hạt và pate
Hạt: giữ trong túi gốc, ép bớt không khí rồi gấp kín miệng hoặc kẹp lại sau mỗi lần xúc. Muốn dùng hộp thì bỏ cả túi vào hộp sạch, khô, có nắp kín, đừng đổ hạt ra hộp. Túi gốc còn giữ hạn dùng và số lô, cần khi có sự cố. Cất chỗ khô, mát, tránh nắng, xa bếp; FDA của Mỹ khuyên dưới khoảng 27 độ C. Mua túi vừa ăn hết trong vài tuần, đừng ham bao lớn mở ra cả tháng giữa mùa nồm.
Pate: hộp chưa mở cất chỗ khô mát. Đã mở mà bé ăn không hết thì đậy kín, cất tủ lạnh ngay (ngăn mát từ 4 độ C trở xuống), và dùng hết trong khoảng 3 ngày; quá hạn đó thì bỏ. Phần đã xúc ra bát mà bé bỏ dở thì đừng để quá 2 tiếng ở nhiệt độ phòng, để lâu hơn sẽ thiu, rồi đổ đi. Pate lấy từ tủ lạnh ra thì để bớt lạnh rồi mới cho ăn. Lon phồng, rỉ nước hay có mùi lạ thì bỏ. Bát đựng pate rửa xà phòng sau mỗi bữa.
Checklist 8 bước mang đi siêu thị
Chụp lại bảng này, đứng trước kệ thì đi lần lượt từ trên xuống. Trượt bước nào, đặt bao xuống.
| Bước | Nhìn vào đâu | Đạt khi | Đặt xuống khi |
|---|---|---|---|
| 1 | Mặt trước | Ghi rõ thức ăn cho mèo | Thức ăn cho chó, hoặc “cho chó và mèo” |
| 2 | Câu tuyên bố dinh dưỡng ở mặt sau | Hoàn chỉnh, đạt chuẩn tăng trưởng hoặc mọi giai đoạn sống (AAFCO, FEDIAF hoặc tương đương) | Chỉ ghi duy trì cho mèo trưởng thành, hoặc không có câu nào |
| 3 | Cùng dòng đó, nhất là với pate | Dùng làm bữa chính | Ghi thức ăn bổ sung, chỉ cho ăn thêm |
| 4 | Ba nguyên liệu đầu bảng thành phần | Có thịt, cá gọi tên cụ thể | Toàn ngô, bột mì, gạo, đậu nành; hoặc “phụ phẩm động vật” không rõ con gì |
| 5 | Hướng dẫn cho ăn | Có lượng theo tuổi hoặc cân nặng của mèo con | Không có hướng dẫn cho mèo con |
| 6 | Hình viên hạt (ô cửa sổ trên bao, hoặc hỏi người bán) | Viên nhỏ, vừa miệng bé | Viên to so với miệng bé |
| 7 | Hạn dùng, vỏ bao, vỏ lon | Còn hạn xa, bao lành, lon phẳng | Bao rách, lon móp, phồng, rỉ |
| 8 | Cỡ túi | Vừa ăn hết trong vài tuần | Bao lớn, mở ra để rất lâu mới hết |
Qua đủ tám bước, lúc đó mới đến lượt ngân sách và khẩu vị của bé. Một bao giá vừa phải mà đúng chuẩn, phối thêm pate, nuôi bé khỏe hơn hẳn một bao đắt tiền mà sai giai đoạn.
Câu hỏi thường gặp
Mèo con mấy tháng ăn được hạt?
Khoảng 3–4 tuần bé tập ăn hạt mèo con ngâm nước ấm thật mềm, khoảng 5–6 tuần ăn hạt chỉ hơi ẩm, và thường đến 8–10 tuần thì ăn hạt khô hẳn. Bé nhai chưa được thì cứ ngâm thêm, không phải vội.
Mèo con ăn hạt mèo lớn có sao không?
Vài bữa lúc hết hạt thì không đáng lo, chỉ cần để ý phân. Ăn kéo dài hàng tuần thì không ổn, vì hạt duy trì không được tính đủ cho cơ thể đang lớn. Nhà nuôi cả mèo lớn lẫn mèo con thì cho ăn riêng chỗ, hoặc chọn một loại đạt chuẩn mọi giai đoạn sống rồi canh lượng cho bé lớn.
Hạt ghi “mọi lứa tuổi” cho mèo con ăn được không?
Được, nếu câu tuyên bố ở mặt sau ghi đạt chuẩn cho mọi giai đoạn sống, vì mức đó đã bao gồm giai đoạn tăng trưởng. Nếu chữ “mọi lứa tuổi” chỉ in ở mặt trước còn mặt sau ghi duy trì cho mèo trưởng thành, thì không dùng làm bữa chính cho mèo con.
Mèo con nên ăn hạt hay pate?
Nên tập cả hai. Pate cho bé thêm nhiều nước, hạt tiện và rẻ hơn tính theo bữa. Cả hai đều phải đạt chuẩn tăng trưởng hoặc mọi giai đoạn sống, và thêm pate thì bớt phần hạt để tổng lượng trong ngày không vượt.
Pate mở nắp để được bao lâu?
Đậy kín, cất ngăn mát tủ lạnh ngay và dùng hết trong khoảng 3 ngày. Phần đã xúc ra bát mà bé bỏ dở thì đổ đi trong vòng 2 tiếng, để lâu sẽ thiu, trời nóng càng phải nhanh tay.
Đọc một dòng chữ nhỏ, đổi lấy một bé mèo khỏe
Lần tới đứng trước dãy kệ ấy, bạn không cần chọn theo hình con mèo trên bao nữa. Lật mặt sau, tìm câu tuyên bố đúng giai đoạn, nhìn ba nguyên liệu đầu, xem viên hạt vừa miệng bé chưa. Về nhà thì đổi từ từ trong 7 ngày, xen pate, cất túi kín.
Còn câu “hạt nào chẳng là hạt”, giờ bạn đã biết trả lời. Hạt cho một cơ thể đang lớn khác hạt cho một cơ thể đã lớn xong. Chưa chắc loại đang dùng có đúng không, bạn cứ mang theo cả bao khi đưa bé đi tiêm, nhờ bác sĩ đọc nhãn cùng.
Nguồn tham khảo
- AAFCO. Reading Labels.
- International Cat Care. Feeding your cat or kitten.
- ASPCA. Cat Nutrition Tips.
- Merck Veterinary Manual. Kitten Care.
- U.S. Food and Drug Administration. Proper Storage of Pet Food & Treats.
- Jamie Lovejoy, DVM (PetMD). How To Store Cat Food.
Quà tặng miễn phí: Cuốn Cẩm nang Giải mã thức ăn thú cưng của mình chỉ bạn cách đọc tên sản phẩm, bảng thành phần và bảng phân tích trên bao bì, để chọn đúng thức ăn cho bé. Nhận sách tại đây.
Bác sĩ thú y Lương Đức Trung, hơn 10 năm kinh nghiệm lâm sàng.
