Mèo con ăn được gì? Bảng tra 34 món nên, hạn chế và cấm
Mèo con ăn được gì? Thịt cá nấu chín thì được, đồ mâm cơm thì không
Mèo con đã cai sữa (khoảng 8 tuần tuổi) ăn được thịt gà, thịt bò, thịt heo nạc, cá gỡ xương và trứng, miễn là nấu chín, không nêm, thái nhỏ, và chỉ là phần thêm bên cạnh thức ăn dành cho mèo con. Gan, cá ngừ hộp, cơm, cháo, sữa chua thì thỉnh thoảng một chút. Sữa bò, xúc xích, đồ kho mặn, hành tỏi, xương nấu chín, thịt cá sống thì không cho, kể cả một miếng.
Rất nhiều nhà đón mèo con theo cùng một kiểu. Mèo nhà hàng xóm đẻ một lứa, cho một bé. Hoặc bé tự lạc vào ngõ, kêu cả tối. Bé về nhà, và cả nhà cùng góp bữa. Bà bóp ít cơm với nước cá kho. Bố bẻ cho nửa cái xúc xích. Đứa nhỏ rót sữa hộp ra đĩa vì trên phim mèo nào cũng uống sữa.
Không ai sai về tấm lòng. Chỉ là mỗi món trong bát ấy đều có lý do để không nên ở đó. Không ít người nuôi hỏi mình: “Vậy rốt cuộc mèo con ăn được cái gì?”. Bài này trả lời bằng một bảng tra 34 món hay có trong bếp nhà mình, chia ba nhóm, mỗi món kèm lý do và cách cho.
Bảng tra: mèo con ăn được gì, hạn chế gì, cấm gì
Bảng dành cho bé đã cai sữa. Bé dưới 4 tuần tuổi chỉ bú mẹ hoặc sữa thay thế dành riêng cho mèo con. Lộ trình từng tháng tuổi nằm trong bài mèo con ăn gì theo từng giai đoạn. Trước khi tra, nhớ ba điều:
- Bữa chính vẫn là hạt hoặc pate ghi đạt chuẩn cho mèo con (hoặc mọi giai đoạn sống). Thịt cá tự nấu chỉ là phần thêm. Lấy đồ tự nấu làm bữa chính mà không có công thức, bé thiếu canxi, thiếu vi chất đúng lúc xương đang lớn.
- Chín, nhạt, nhỏ. Không muối, nước mắm, hạt nêm; thái cỡ hạt đậu.
- Món thêm cộng lại không quá khoảng 10% năng lượng trong ngày. Nhiều hơn, bé no đồ thêm rồi chê bữa chính.
Nhóm 1: ĂN ĐƯỢC (nấu chín, không nêm)
| Món | Vì sao được | Cách cho |
|---|---|---|
| Hạt, pate dành cho mèo con | Bữa chính, tính sẵn đạm, canxi, taurine cho bé đang lớn | Bé nhỏ thì ngâm hạt cho mềm; đổi loại thì trộn dần trong 7 ngày |
| Ức gà luộc | Đạm động vật, ít mỡ, dễ tiêu | Xé sợi thật nhỏ, trộn vài thìa vào bữa |
| Đùi gà bỏ da, bỏ xương | Thịt thật, đậm vị hơn ức | Luộc chín, lóc sạch xương và da |
| Tim gà | Thịt cơ, nguồn taurine tốt | Luộc chín, băm nhỏ, vài miếng |
| Thịt bò nạc | Đạm tốt, nhiều sắt | Luộc hoặc hấp chín hẳn; không xào, không tái |
| Thịt heo nạc | Ăn được khi chín kỹ | Luộc chín kỹ, bỏ mỡ; không rim |
| Cá nấu chín, gỡ xương | Đạm dễ tiêu; nhiệt phá men hủy vitamin B1 trong cá sống | Hấp hoặc luộc, gỡ sạch xương dăm; không kho |
| Trứng luộc chín (lòng đỏ, lòng trắng) | Đạm tốt; nấu chín thì hết rủi ro của trứng sống | Nghiền một ít trộn vào bữa, vài lần mỗi tuần |
| Tôm luộc bóc vỏ | Đạm, mùi hấp dẫn | Bỏ đầu, vỏ, đuôi; thái nhỏ; ít thôi |
| Nước luộc thịt, cá không nêm | Thêm nước, thêm mùi cho bé chịu ăn | Chan một thìa lên hạt |
Nhóm 2: HẠN CHẾ, chỉ thỉnh thoảng một chút
| Món | Vì sao phải hạn chế | Cách cho nếu muốn |
|---|---|---|
| Gan heo, gan gà | Rất nhiều vitamin A; mèo con ăn nhiều gan có thể mọc gai xương ở cổ | Luộc chín, một miếng nhỏ, thỉnh thoảng |
| Cá ngừ hộp | Thường mặn; ăn nhiều, kéo dài làm lệch chất | Loại ngâm nước, không muối; vài thớ, hiếm khi |
| Hạt cho mèo trưởng thành | Không tính cho nhu cầu của bé đang lớn | Lỡ ăn vài bữa không sao; không làm bữa chính |
| Cơm trắng | Không độc, nhưng là tinh bột; mèo cần đạm | Một thìa cà phê cơm nát lẫn trong thịt; không làm nền bát |
| Cháo trắng | Loãng, no bụng mà gần như không có đạm | Tập ăn dặm thì dùng cháo hạt mèo con |
| Sữa chua | Vẫn còn lactose, bé dễ đi lỏng | Không cần. Nếu cho: nguyên vị, không đường, không chất tạo ngọt, vài liếm |
| Bí đỏ hấp | Có chất xơ, đôi khi dùng khi bé táo bón | Nghiền, khoảng nửa thìa cà phê; không bí sống |
| Cà rốt, khoai lang chín | Mèo không tự đổi cà rốt thành vitamin A như người; chỉ là tinh bột, chất xơ | Hấp chín, nghiền, một chút cho đổi vị |
| Sữa dê | Sữa dê dành cho chó mèo dùng được; sữa dê của người, sữa dê tươi chưa tiệt trùng thì không nên | Bé mất mẹ: dùng sữa dê hoặc sữa thay thế dành cho mèo con; bé đã cai sữa thì không bắt buộc uống sữa |
| Súp thưởng, bánh thưởng cho mèo | Không đủ chất; dễ làm bé chê bữa chính | Dùng khi tập cắt móng, vào lồng; trong mức 10% |
Nhóm 3: KHÔNG CHO, mèo con không được ăn những món này
| Món | Vì sao không | Thay bằng |
|---|---|---|
| Sữa bò, sữa tươi hộp, sữa đặc | Mèo có rất ít men tiêu hóa lactose; dễ tiêu chảy, mất nước | Nước sạch |
| Sữa công thức của em bé | Làm cho người, khác sữa mèo mẹ | Sữa thay thế dành riêng cho mèo con |
| Xúc xích, lạp xưởng | Mặn, nhiều mỡ, hay có bột hành tỏi | Thịt luộc không nêm |
| Giò, chả, thịt nguội | Mặn, nhiều phụ gia, có thể có hành tỏi | Thịt nạc luộc |
| Cá khô, mực khô, cá kho, thịt kho | Rất mặn; đồ kho gần như luôn có hành tỏi | Cá hấp gỡ xương |
| Cơm chan canh, nước phở, nước hầm có nêm | Muối, bột nêm, hành; no mà thiếu đạm | Nước luộc không nêm |
| Hành, tỏi, hẹ, kiệu (sống, chín, bột) | Phá hồng cầu gây thiếu máu; mèo nhạy hơn chó | Lỡ ăn thì gọi bác sĩ |
| Socola, cà phê, trà | Chất kích thích gây nôn, run, loạn nhịp tim, co giật | Không có |
| Nho tươi, nho khô | Hại thận ở chó; ở mèo chưa rõ liều an toàn nên đều khuyên tránh | Không có |
| Xương gà, vịt nấu chín; xương cá | Vỡ mảnh sắc, gây hóc, tắc, thủng ruột | Thịt đã lóc xương |
| Thịt, cá, tôm sống; trứng sống | Vi khuẩn, ký sinh trùng; cá sống hủy vitamin B1; lòng trắng sống cản hấp thu biotin | Cùng món đó, nấu chín |
| Mỡ, da gà, đồ chiên rán | Nhiều mỡ: nôn, tiêu chảy, có thể viêm tụy | Thịt nạc luộc |
| Rượu bia, bột bánh sống, đồ có xylitol | Gây ngộ độc, có thể nguy tính mạng | Không có |
| Thức ăn của chó làm bữa chính | Không đủ taurine, vitamin A cho mèo; lâu ngày hại tim, mắt | Tạm vài bữa khi hết đồ, mua lại ngay |
Nhóm cuối mình chỉ tóm ngắn. Lý do từng món độc và triệu chứng ra sao, bạn đọc trong bài mèo không được ăn gì.
Vì sao mèo con không ăn “cơm chan canh” như chó được?
Chó nhà bên ăn cơm chan canh vẫn lớn, sao mèo lại không? Câu này mình nghe nhiều nhất.
Vì mèo là loài ăn thịt bắt buộc. Chó ăn tạp, cơ thể tự xoay xở được với một bát lệch. Mèo thì không. Có những chất bé phải lấy sẵn từ thịt, vì cơ thể không tự làm ra đủ:
- Taurine, cần cho tim và mắt. Thực vật không có. Thiếu lâu ngày, bé có thể bị bệnh cơ tim giãn và thoái hóa võng mạc dẫn tới mù.
- Vitamin A có sẵn. Người ăn cà rốt thì tự đổi ra vitamin A. Mèo thiếu men làm việc đó, nên phải ăn vitamin A có sẵn trong thịt, nội tạng.
- Arginine và axit arachidonic, mèo cần nhiều hơn hoặc không tự tạo đủ như chó.
- Nhiều đạm hơn hẳn. Khẩu phần cho mèo con cần tối thiểu khoảng 30% đạm tính trên chất khô, cao hơn mèo trưởng thành.
Giờ nhìn lại bát cơm chan canh. Phần lớn là gạo. Thịt cá chỉ vài vụn cho có mùi. Nước canh có muối, có hành. Bé ăn sạch bát, bụng căng tròn, nhưng căng vì tinh bột. Bên trong, bé đang đói đạm đúng quãng lớn nhanh nhất đời.
Hậu quả không đến sau một bữa mà sau vài tháng: bé còi, lông xơ, bụng to người gầy, sức đề kháng kém. Đó là lý do bài dinh dưỡng cho mèo luôn đặt đạm động vật lên trước.
Những món người nuôi hỏi nhiều nhất
Mèo con ăn trứng được không? Lòng đỏ thì sao?
Được, nếu trứng luộc chín hẳn. Lòng đỏ chín ăn được nhưng nhiều mỡ hơn lòng trắng, nên chỉ một ít nghiền trộn vào bữa, không thay bữa chính. Trứng sống thì không: lòng trắng sống cản hấp thu biotin, trứng sống còn có thể mang vi khuẩn gây nôn, tiêu chảy.
Mèo con ăn cơm, ăn cháo được không?
Cơm và cháo trắng không độc. Nhưng “không độc” chưa phải “nên ăn”. Một thìa cà phê cơm nát lẫn trong thịt thì được. Một bát cơm là chính thì không. “Cháo” đúng cho bé tập ăn dặm là hạt mèo con ngâm mềm xay nhuyễn, không phải cháo gạo. Cách làm ở bài cai sữa cho mèo con.
Mèo con ăn cá được không?
Được, nếu cá nấu chín và gỡ sạch xương. Cá sống chứa men phá hủy vitamin B1. Thiếu B1, bé đi loạng choạng, nghiêng đầu, co giật, nặng thì nguy tính mạng. Nhiệt khi nấu phá được men này. Cá kho, cá khô thì không, vì quá mặn. Và đừng để bé ngày nào cũng chỉ ăn cá.
Mèo con ăn gan heo được không?
Được, nhưng rất ít. Gan là kho vitamin A, thừa cũng hại như thiếu. Mèo con ăn nhiều gan có thể mọc gai xương ở đốt sống cổ: bé đau cổ, cứng cổ, khập khiễng chân trước, và gai đã mọc thì gần như không mất. Một miếng nhỏ luộc chín, thỉnh thoảng, là đủ.
Cho mèo con thử một món mới thế nào cho an toàn
Bảng tra cho biết món nào được. Cách cho mới quyết định bé có đi lỏng hay không.
- Một món một lần. Hôm nay thử ức gà thì chỉ ức gà, vài ngày sau mới thử món khác. Bé đi lỏng là biết ngay thủ phạm.
- Bắt đầu bằng lượng cỡ đầu ngón tay út, trộn vào bữa quen.
- Theo dõi phân một hai ngày. Phân nát, đi nhiều lần, có nhầy thì dừng món đó.
- Đổi thức ăn chính thì trộn dần trong 7 ngày. Đổi một lần là ruột bé dễ phản đối.
Muốn tự nấu hẳn bữa chính thì cần công thức cân đối có bổ sung taurine, canxi, làm cùng bác sĩ. Thịt sống không hợp với mèo con vì miễn dịch còn non. Chi tiết ở bài tự nấu pate, thịt sống cho mèo.
Khi nào phải đưa bé đi khám ngay
Mèo con người nhỏ, dự trữ ít, mất nước và tụt đường huyết rất nhanh. Chuyện mèo lớn còn chờ được tới sáng, mèo con có khi không. Đưa bé đi ngay nếu:
- Bé lỡ ăn hành tỏi, nước phở, socola, nho, xylitol, hay nuốt xương. Đừng chờ triệu chứng, đừng tự gây nôn.
- Nôn hoặc tiêu chảy nhiều lần, nhất là kèm bỏ ăn. Ở mèo con, đó có thể là giun hoặc bệnh giảm bạch cầu. Xem thêm bài mèo bị tiêu chảy.
- Bé lả, lạnh người, run, nằm im, bỏ ăn cả món bé thích nhất.
- Bụng chướng căng, đau khi bế.
- Không lên cân hoặc sụt cân.
- Bé còn bú bình mà bỏ bú, hoặc sữa trào ra mũi, ho, thở khó sau khi bú.
Ăn đúng mới là một nửa. Nửa kia là tẩy giun, tiêm phòng đúng lịch, giữ ấm, mình gói trong bài chăm sóc mèo con.
Câu hỏi thường gặp
Mèo con ăn sữa chua được không?
Không cần thiết. Sữa chua ít lactose hơn sữa tươi nhưng vẫn còn, bé dễ đi lỏng. Nếu muốn cho, chọn loại nguyên vị, không đường, không chất tạo ngọt, vài liếm thôi. Bé đang đi lỏng thì không cho.
Mèo con ăn xúc xích được không?
Không. Xúc xích mặn, nhiều mỡ, hay có bột hành tỏi. Muốn thưởng bé thì một miếng ức gà luộc không nêm là đủ.
Mèo con uống sữa tươi được không?
Không nên. Mèo có rất ít men tiêu hóa lactose trong sữa bò, uống vào dễ tiêu chảy, mà mèo con tiêu chảy thì mất nước rất nhanh. Bé đã cai sữa chỉ cần nước sạch.
Cho mèo con uống sữa em bé được không?
Không nên dùng làm bữa chính. Sữa công thức trẻ em làm cho người, lượng đạm, mỡ, đường khác xa sữa mèo mẹ. Bé mất mẹ cần sữa thay thế dành riêng cho mèo con, xem bài sữa cho mèo con mất mẹ.
Mèo con ăn hạt mèo lớn có sao không?
Lỡ ăn vài bữa thì không sao. Làm bữa chính lâu dài thì không đủ cho bé đang lớn. Chọn loại ghi đạt chuẩn cho mèo con hoặc mọi giai đoạn sống, dùng tới khoảng 12 tháng tuổi.
Bát ăn của mèo con không cần nhiều món, chỉ cần đúng món
Quay lại bát ăn đầu bài: cơm với nước cá kho, nửa cái xúc xích, đĩa sữa hộp. Đổi lại không khó. Một nắm hạt mèo con ngâm mềm, vài sợi ức gà luộc, một thìa nước luộc không nêm, một bát nước sạch.
Mèo con không cần thực đơn cầu kỳ. Bé cần thịt thật, nấu chín, không nêm, và một người nuôi chịu nói “không” với những miếng ngon trên mâm cơm. Bạn cứ lưu bảng tra lại. Lần sau có ai trong nhà định gắp cho bé một miếng, mở ra xem trước.
Nguồn tham khảo
- ASPCA, Thực phẩm của người nên tránh cho thú cưng (People Foods to Avoid Feeding Your Pets). aspca.org
- Cornell Feline Health Center, Cho mèo ăn (Feeding Your Cat). vet.cornell.edu
- International Cat Care, Hướng dẫn cho mèo và mèo con ăn. icatcare.org
- Merck Veterinary Manual, Nhu cầu dinh dưỡng của chó mèo (Nutritional Requirements of Small Animals). merckvetmanual.com
- PetMD, Mèo ăn trứng được không (Can Cats Eat Eggs?). petmd.com
Quà tặng miễn phí: Cuốn Cẩm nang Giải mã thức ăn thú cưng của mình chỉ bạn cách đọc tên sản phẩm, bảng thành phần và bảng phân tích trên bao bì, để chọn đúng thức ăn cho bé. Nhận sách tại đây.
Bác sĩ thú y Lương Đức Trung, hơn 10 năm kinh nghiệm lâm sàng.
