Trái cây tốt cho chó: 5 loại nên cho ăn và lượng đúng
Trái cây tốt cho chó: có nên cho bé ăn không?
Có. Trái cây tốt cho chó khi bạn chọn đúng loại, bỏ đúng phần và cho đúng lượng. Năm loại mình hay khuyên nhất là táo, chuối, dưa hấu, xoài và ổi: chúng thêm chất xơ, nước, kali, vitamin và chất chống ôxy hoá, lại thay được bánh thưởng công nghiệp. Trái cây vẫn chỉ là đồ ăn vặt, cộng tất cả đồ ăn vặt trong ngày không nên quá khoảng 10% năng lượng bé ăn.
Rất nhiều nhà có một bé như thế này. Bé tròn như cái gối, bụng sát đất, đi vài bước đã thở. Muốn bé ngồi yên cho chải lông hay cắt móng, người nuôi rút trong túi áo ra một gói bánh thưởng, bẻ từng miếng dỗ. Ngày vài cái bánh, bé đòi là cho.
Còn khi mình hỏi nhà có táo, có ổi không, không ít chủ nuôi bật cười: chó ăn cơm thịt đủ chất rồi, ăn trái cây làm gì?
Câu đó mình nghe nhiều lắm. Ở rất nhiều nhà Việt, trái cây là thứ của người: đĩa cam sau bữa cơm, quả xoài mẹ mua ngoài chợ. Còn chó thì ăn cơm, ăn thịt, thế là đủ.
Nhưng chính đĩa trái cây ấy lại có mấy thứ bát cơm thịt của bé đang thiếu. Bài này nói về năm loại quả tốt nhất cho bé: tốt cho điều gì, bỏ phần nào, cho bao nhiêu, và cách dùng chúng thay bánh thưởng.
Nếu bạn thích xem hơn đọc, mình nói kỹ trong video này:
Bát cơm thịt đủ chất rồi, sao bé còn cần trái cây?
Bát cơm thịt cho bé đạm và năng lượng. Thứ nó hay thiếu là phần đến từ thực vật: chất xơ để ruột chạy đều, nước cho những bé lười uống, kali và các chất chống ôxy hoá giúp bảo vệ tế bào. Trái cây có đủ những thứ đó, trong một miếng nhỏ và ít năng lượng.
Một điều cần nói cho đúng: chó tự tổng hợp được vitamin C trong cơ thể, còn vitamin nhóm B thì thịt đã có khá nhiều. Vitamin trong trái cây là phần cộng thêm, không phải lý do chính.
Lợi ích lớn nhất mình thấy ở phòng khám lại là thói quen. Nhà quen thưởng bé bằng miếng táo sẽ ít đưa bánh hơn, và bé ít béo hơn. Những bé tròn như cái gối kể trên thường không thiếu chất. Các bé thừa năng lượng từ chính những cái bánh dỗ dành.
Còn nếu bát cơm của bé đang chỉ có thịt với cơm, chuyện cần sửa trước là cái bát chứ chưa phải trái cây. Mình đã viết riêng cách nấu đồ ăn cho chó theo tỷ lệ thịt, tinh bột, rau để bữa chính cân đối, trái cây chỉ là phần thêm ở trên.
5 loại trái cây tốt cho chó, từng loại một
Năm loại dưới đây đều rẻ, ra chợ là có. Lượng ghi ở đây là cho bé nhỏ khoảng 3 đến 5 cân; bé to hơn thì xem bảng phía sau.
Số 1: Táo, miếng giòn cho bé đang béo
Táo giàu chất xơ, nhất là ở phần vỏ. Chất xơ giúp ruột co bóp đều, phân thành khuôn, bé đi ngoài dễ hơn. Táo giòn, ngọt nhẹ, ít năng lượng, nên mình hay khuyên dùng táo thay bánh thưởng, nhất là với những bé đang thừa cân.
Bé nhỏ khoảng 3 đến 4 cân thì một phần tư quả táo mỗi ngày là đủ, và đó gần như đã là cả phần đồ ăn vặt của ngày hôm ấy. Rửa sạch, giữ vỏ nếu bé tiêu hoá tốt, cắt lát mỏng.
Phải bỏ: lõi và hạt. Hạt táo chứa hợp chất có thể sinh ra độc tố khi bé nhai vỡ. Đừng bao giờ đưa nguyên quả cho bé gặm.
Số 2: Chuối, kali cho bé hay chạy nhảy
Chuối giàu kali, khoáng chất giúp tim đập đều và cơ co duỗi khoẻ. Chuối còn có vitamin B6, giúp cơ thể sử dụng đạm từ thịt, và chất xơ mềm, dễ tiêu. Bé vừa chạy nhảy ngoài sân về, vài lát chuối là món thưởng nhẹ nhàng.
Có điều chuối khá nhiều đường. Bé nhỏ thì mỗi lần 2 đến 3 lát mỏng thôi, nhất là những bé ít vận động, cả ngày nằm trong nhà. Cho nhiều, cái ngọt ấy đi thẳng vào vòng bụng.
Phải bỏ: vỏ. Vỏ chuối dai, khó tiêu, bé nuốt cả mảng có thể nôn hoặc tắc.
Số 3: Dưa hấu, cốc nước mát cho bé lười uống
Dưa hấu có khoảng 92% là nước. Nhiều bé lười uống, nhất là mùa hè. Bé uống ít, nhất là bé ăn hạt khô, thì nước tiểu cô đặc, làm tăng nguy cơ các vấn đề về thận và hình thành sỏi. Vài miếng dưa hấu mát vừa giải nhiệt, vừa thêm nước, lại rất ít năng lượng.
Nhưng dưa hấu không thay được bát nước sạch, càng không cứu được bé đang say nắng. Bé thở dốc, lừ đừ, nôn hoặc loạng choạng sau khi ở ngoài nắng là phải làm mát và đưa đi khám ngay.
Phải bỏ: hạt, vỏ xanh và cả phần cùi trắng. Vỏ cứng rất khó tiêu. Đừng cho nhiều một lúc, bụng bé dễ đi lỏng.
Số 4: Xoài chín, màu vàng cam cho đôi mắt và làn da
Xoài chín có màu vàng cam đậm là nhờ beta-caroten. Vào cơ thể bé, beta-caroten được chuyển thành vitamin A, chất cần cho mắt nhìn trong ánh sáng yếu, cho làn da và sức đề kháng. Xoài còn có vitamin E, một chất chống ôxy hoá giúp bảo vệ tế bào.
Bé ăn bữa chính cân đối thì đã đủ vitamin A, nên xoài là món thưởng lành chứ không phải thuốc bổ mắt. Vài miếng thái nhỏ là đủ.
Phải bỏ: vỏ và hạt. Đây là phần mình dặn kỹ nhất. Có bé háu ăn nuốt chửng cả hạt xoài; hạt to, không tiêu được, kẹt ruột là phải mổ. Đừng để hạt xoài rơi xuống sàn.
Số 5: Ổi, món thưởng giòn khi chơi và huấn luyện
Ổi có nhiều chất xơ, vitamin C, kali và chất chống ôxy hoá. Miếng ổi giòn, cầm không dính tay, rất hợp để bỏ túi khi chơi hoặc tập lệnh. So với bánh thưởng chế biến sẵn hay thanh gặm công nghiệp, vài miếng ổi rẻ hơn, và bạn biết rõ trong đó có gì.
Phải bỏ: phần ruột có hạt. Hạt ổi nhỏ nhưng cứng và nhiều, ăn nhiều dễ làm bé táo bón. Vỏ ổi rửa sạch thì giữ được; bé tiêu hoá kém hoặc hay bón thì gọt luôn vỏ cho chắc.
Bảng tra nhanh: lợi ích, phần bỏ và lượng theo cỡ chó
Lượng trong bảng là lượng tối đa mỗi ngày khi đó là món vặt duy nhất của bé hôm ấy. Hôm nào bé đã ăn bánh, ăn đồ thưởng khác thì bớt trái cây đi. Bé thừa cân thì lấy nửa con số.
| Loại quả | Tốt cho điều gì | Phần phải bỏ | Bé nhỏ (dưới 5 cân) | Bé vừa (5–15 cân) | Bé lớn (trên 15 cân) |
|---|---|---|---|---|---|
| Táo | Chất xơ, ruột chạy đều, ít năng lượng | Lõi, hạt | Khoảng 1/4 quả | Khoảng 1/2 quả | 1/2 đến 1 quả nhỏ |
| Chuối | Kali, vitamin B6, chất xơ mềm | Vỏ | 2–3 lát mỏng | 4–5 lát mỏng | 1/3 đến 1/2 quả |
| Dưa hấu | Khoảng 92% nước, giải nhiệt | Hạt, vỏ xanh, cùi trắng | 2–3 miếng cỡ đốt ngón tay | Khoảng một nắm nhỏ | Một miếng cỡ bàn tay |
| Xoài chín | Beta-caroten (thành vitamin A), vitamin E | Vỏ, hạt | 2–3 miếng nhỏ | 4–5 miếng nhỏ | Vài thìa xoài thái hạt lựu |
| Ổi | Chất xơ, vitamin C, kali | Ruột có hạt; vỏ nếu bé hay bón | 2–3 miếng nhỏ | Khoảng 1/4 quả | Khoảng 1/2 quả |
Mỗi lần chỉ thử một loại, cho ít trước, để ý phân bé một hai ngày rồi mới tăng dần. Tổng khẩu phần của bé bạn tính theo bài chó mèo ăn bao nhiêu là đủ rồi trừ ra phần đồ vặt.
Dùng trái cây thay bánh thưởng: làm thế nào cho đúng?
Bánh thưởng không phải thứ xấu xa, nhiều loại làm tử tế. Nhưng chúng thường đậm năng lượng trong một miếng nhỏ, và người nuôi hay quên đếm. Trái cây làm được việc tương tự mà nhẹ hơn nhiều, miễn là bạn chuẩn bị một chút:
- Sơ chế một lần cho cả ngày. Sáng gọt táo hoặc ổi, bỏ lõi bỏ hạt, cắt hạt lựu cỡ đầu ngón tay út. Bé càng nhỏ, miếng càng nhỏ.
- Đong sẵn phần của ngày vào một hộp nhỏ có nắp, để ngăn mát. Hết hộp là hết thưởng. Cách này đơn giản mà chặn được thói quen “bé đòi là cho”.
- Dùng đúng lúc. Thưởng khi bé ngồi yên cho chải lông, khi bé đi vệ sinh đúng chỗ, khi tập lệnh. Một miếng nhỏ cho một lần làm đúng.
- Bỏ phần còn thừa cuối ngày. Trái cây đã cắt để lâu dễ hỏng, nhất là dưa hấu.
Với bé 3 đến 4 cân, một phần tư quả táo đã gần bằng cả phần đồ ăn vặt của ngày. Hôm nào đã cho táo thì cất gói bánh đi, đừng cộng cả hai. Đồ ăn vặt, kể cả trái cây, không quá khoảng 10% năng lượng mỗi ngày.
Bé không chịu ăn trái cây cũng không sao. Rau nấu chín cũng cho chất xơ, xem thêm những loại rau tốt cho chó.
Những quả phải tránh và lúc nào cần đưa bé đi khám
Có những quả người ăn rất ngon mà với chó lại cực kỳ độc. Đứng đầu là nho và nho khô: có thể gây tổn thương thận cấp, và không có lượng nào được coi là an toàn. Bơ, hạt cứng của đào, mận, mơ, anh đào, hoa quả sấy có đường, mứt và đồ có chất tạo ngọt xylitol cũng nằm trong nhóm phải tránh.
Bảng đầy đủ loại nào cho được, hạn chế hay cấm nằm trong bài chó ăn được hoa quả gì. Vì sao nho, bơ, macca nguy hiểm thì đọc bài nho, bơ, macca và xylitol. Danh sách thực phẩm độc ngoài trái cây có ở bài chó không được ăn gì.
Bé tiểu đường, thừa cân nặng, suy thận, viêm tuỵ, dị ứng thức ăn hoặc đang ăn chế độ điều trị thì hỏi bác sĩ trước khi thêm trái cây. Đường trong chuối, xoài hay kali trong chuối không sao với bé khoẻ, nhưng với bé có bệnh nền thì cần tính toán.
Đưa bé đi khám ngay, đừng chờ qua đêm, nếu:
- Bé lỡ ăn nho, nho khô, dù chỉ vài quả. Không tự gây nôn ở nhà.
- Bé nuốt hạt xoài, hạt đào, lõi táo nguyên miếng, rồi nôn ọe, bỏ ăn, bụng chướng, không đi ngoài được.
- Sau khi ăn trái cây, bé đi lỏng kéo dài quá một ngày, phân có máu, kèm nôn hoặc mệt lả. Phần này bạn đối chiếu thêm ở bài chó bị tiêu chảy.
Câu hỏi thường gặp
Cho chó ăn táo được không?
Được, và táo là một trong những quả mình khuyên nhất vì giòn, ít năng lượng, nhiều chất xơ. Bạn phải bỏ lõi và hạt, cắt lát mỏng. Bé nhỏ 3 đến 4 cân thì khoảng một phần tư quả mỗi ngày là đủ.
Chó ăn trái cây mỗi ngày được không?
Được, nếu lượng nhỏ và nằm trong phần đồ ăn vặt của ngày. Tất cả đồ ăn vặt cộng lại, kể cả trái cây, không nên quá khoảng 10% năng lượng bé ăn. Loại quả mới thì thử ít trước.
Chó con ăn trái cây được không?
Bé đã cai sữa hẳn và ăn ổn định thì có thể thử vài miếng rất nhỏ táo, chuối. Ruột chó con nhạy hơn, nên cho ít hơn và theo dõi phân kỹ hơn. Bé đang lớn cần bữa chính đủ chất, trái cây chỉ là miếng thưởng.
Cho chó ăn dưa hấu có bị tiêu chảy không?
Ăn ít thì thường không sao. Cho quá nhiều một lần hoặc cho cả vỏ thì bé dễ đi lỏng. Chỉ cho phần ruột đỏ, bỏ hạt, bỏ vỏ, giữ đúng lượng theo cỡ bé.
Chó bị tiểu đường có ăn trái cây được không?
Phải hỏi bác sĩ đang điều trị cho bé trước. Trái cây có đường tự nhiên và có thể ảnh hưởng tới đường huyết, nhất là chuối và xoài. Đừng tự thêm món mới khi bé đang có bệnh nền.
Hộp táo nhỏ trong túi áo
Thử hình dung vài tháng nữa. Lúc dỗ bé ngồi yên, bạn không rút gói bánh ra nữa. Trong túi áo là một hộp nhựa nhỏ, mấy miếng táo cắt vuông vức, đã bỏ lõi.
Bé ngồi yên, đớp từng miếng. Eo bé dần lộ ra, đi quanh nhà không còn thở dốc. Cả nhà cũng quen dần: ai gọt táo cũng chừa cho bé một phần, gọt xoài thì cất hạt lên cao.
Trái cây không phải phép màu. Nó chỉ là miếng thưởng lành hơn, rẻ hơn, nằm sẵn trong bếp nhà bạn. Chọn đúng quả, bỏ đúng phần, cho đúng lượng là đủ.
Quà tặng miễn phí: Cuốn Cẩm nang Giải mã thức ăn thú cưng của mình chỉ bạn cách đọc tên sản phẩm, bảng thành phần và bảng phân tích trên bao bì, để chọn đúng thức ăn cho bé. Nhận sách tại đây.
Bác sĩ thú y Lương Đức Trung, hơn 10 năm kinh nghiệm lâm sàng.
One Comment