Chó ăn cá được không? Cách cho ăn đúng, không hóc xương
Chó ăn cá được không? Được, và nên ăn, nếu làm đúng 4 việc
Chó ăn cá được, và mình khuyến khích cho ăn. Cá cho bé nguồn đạm dễ tiêu, và cá biển béo như cá nục, cá trích, cá bạc má, cá hồi còn mang omega-3 mà bát chỉ có thịt lợn, thịt gà thường thiếu. Điều kiện là cá tươi, nấu chín, gỡ hết xương cứng, không nêm gia vị, mỗi tuần 2 đến 3 bữa và tập cho ăn từ ít đến nhiều.
Bữa tối ở rất nhiều nhà có cùng một cảnh. Mâm cơm vừa dọn, đĩa cá kho thơm lừng, bé chó ngồi sát chân bàn, mắt không rời đôi đũa. Thể nào cũng có người thương bé, gỡ cho một miếng, cả da lẫn xương. Người khác trong nhà vội can vì sợ bé hóc. Lại có người gạt đi, bảo chó nhà mình ăn cá cả đời có sao đâu.
Cả hai phía đều đúng một nửa. Cá là món bổ, rẻ. Nhưng miếng cá kho mặn chát, còn nguyên xương dăm kia thì không phải cách cho chó ăn cá. Những bé phải vào phòng khám vì cá thường dính một trong ba chuyện: xương, cá sống, hoặc ăn nhiều quá đột ngột. Mình đi qua từng chuyện một.
Nếu bạn thích xem hơn đọc, mình nói kỹ trong video này:
Cho chó ăn cá gì tốt? Ra chợ là có, không cần cá đắt
Ngay cả các nhà làm thức ăn cho thú cưng cũng cố đưa cá vào công thức. Cá là nguồn đạm tốt, và cá biển béo chứa EPA, DHA, hai dạng omega-3 giúp da khỏe, lông mượt, hỗ trợ giảm viêm, thứ mà thịt lợn, gà, bò gần như không có. Rô phi, basa vẫn là đạm sạch, dễ ăn, chỉ là đừng trông vào chúng để bù omega-3.
| Loại cá | Điểm mạnh | Xương | Lưu ý khi cho bé ăn |
|---|---|---|---|
| Cá nục | Cá biển béo, nhiều omega-3, rẻ, chợ nào cũng có | Xương sống to, dễ gỡ | Hấp chín rồi tách đôi, nhấc cả bộ xương ra |
| Cá bạc má | Cá biển béo, thịt nhiều, thơm | Xương to, dễ gỡ | Bỏ phần mỡ bụng nếu bé đang thừa cân |
| Cá trích, cá mòi | Rất giàu omega-3 và canxi nếu xương được làm mềm hẳn | Nhiều xương dăm | Chỉ cho ăn cả xương khi đã hầm áp suất mềm bóp nát được; không chắc thì gỡ |
| Cá rô phi, cá lóc | Cá nước ngọt, thịt nạc, dễ tiêu | Xương to, dễ gỡ | Phải nấu thật chín, không bao giờ cho ăn sống |
| Cá basa phi lê | Không xương, tiện cho người bận | Gần như không có | Khá nhiều mỡ, ít omega-3; lọc bớt mỡ, xem như nguồn đạm |
| Cá hồi phi lê | Nhiều omega-3 nhất trong nhóm, bé thường thích | Ít, vài xương ghim | Chỉ cho ăn đã nấu chín; nhiều mỡ, cho vừa phải |
Cá phi lê đỡ công gỡ xương. Nhưng nếu hỏi mình, một rổ cá nục buổi sáng là đủ ngon, đủ bổ rồi.
Chọn cá tươi thế nào
Mắt cá trong, lồi. Mang đỏ tươi. Bụng chắc, ấn vào thịt đàn hồi lại ngay. Mùi tanh nhẹ, không hôi. Đi chợ buổi sáng, xin thêm ít đá, về sơ chế luôn hoặc chia phần cấp đông. Cá ươn người không ăn thì bé cũng đừng ăn.
Những loại cá và kiểu cá không nên cho chó ăn
Con cá thì lành. Cái hại nằm ở cách mình xử lý nó.
- Cá sống, gỏi cá, cá tái. Cá nước ngọt nuôi ao, nhất là cá tạp ở quê, có thể mang ấu trùng sán lá, trong đó có sán lá gan rất nguy hiểm. Cá biển sống cũng có giun ký sinh. Một số loại cá sống như cá trích, cá chép còn chứa men phá vitamin B1, ăn sống thường xuyên bé có thể thiếu B1 và rối loạn thần kinh. Nấu chín là giải quyết cả hai chuyện.
- Cá ướp muối, cá khô, mắm, cá kho mặn. Quá mặn với một cơ thể nhỏ, dễ làm bé khát, nôn, tiêu chảy, lâu dài không tốt cho tim, thận. Cá kho, cá rim còn hay có hành tỏi, thứ độc với chó.
- Cá rán, cá chiên. Nhiều mỡ một lúc là đường tắt tới viêm tụy.
- Cá hộp sốt cà, ngâm dầu, ngâm muối. Vừa mặn vừa béo, đừng dùng thay cá tươi.
- Cá lớn sống lâu năm như cá ngừ đại dương, cá kiếm, cá mập, cá thu cỡ lớn. Chúng đứng cuối chuỗi thức ăn nên tích nhiều thủy ngân. Lâu lâu một miếng không sao, đừng làm món chính hằng tuần.
- Cá nóc. Gan, trứng, da cá nóc chứa chất độc thần kinh, nấu chín cũng không mất. Tuyệt đối không cho.
Danh sách đồ độc đầy đủ hơn, từ hành tỏi đến nho, socola, mình đã gom lại trong bài những thực phẩm chó không được ăn.
Sơ chế cá cho chó: nấu chín và xử lý xương
Không ít chủ nuôi bảo chó nhà mình ăn xương cá suốt mà chưa sao. Mình tin. Nhưng ở phòng khám, ca hóc xương cá không ít, kể cả những bé “ăn quen”. Một cái xương dăm cắm vào họng là đủ phải gây mê để gắp. Nên bé quen hay chưa, với xương cá mình vẫn khuyên chủ động xử lý. Xương cá nhỏ, nhọn, khác hẳn chuyện cho bé gặm một khúc xương to và dài hơn mõm bé; chọn xương gặm thế nào cho an toàn, mình viết riêng ở bài chó ăn xương được không.
Cá xương to: hấp chín, tách đôi, nhấc xương
Cá nục, cá bạc má, cá lóc, rô phi: làm sạch ruột, mang, vảy. Hấp hoặc luộc chín với nước lã, không muối, không hành gừng. Chờ cá còn ấm, tách đôi dọc sống lưng, nhấc nguyên bộ xương ra. Sau đó bóp tơi thịt bằng tay vào bát của bé. Bóp bằng tay chứ không dằm bằng thìa, vì xương nào sót lại là cấn tay ngay.
Cá nhỏ nhiều xương dăm: chỉ làm mềm khi có nồi áp suất
Cá trích, cá mòi, cá cơm thì không ai gỡ nổi từng cái xương. Cách dùng được là hầm nồi áp suất đủ lâu, đến khi bóp nhẹ giữa hai ngón tay, xương nát vụn như cá mòi đóng hộp. Lúc đó dằm nhuyễn với cơm, bé được thêm canxi, và bữa có cá hầm nhừ cả xương như vậy thì không cần thêm bột vỏ trứng. Nhắc lại cho khỏi nhầm: bột vỏ trứng chỉ nửa thìa cà phê cho cả một mẻ nấu, không phải mỗi bữa. Ninh nồi thường thì nhìn nhừ nhưng sống xương vẫn cứng. Không chắc thì đừng liều, chọn cá xương to cho lành.
Nếu bé bị hóc xương cá
Dấu hiệu hay gặp: bé đang ăn bỗng cào miệng, chảy nhiều dãi, ọe khan, ho, liếm môi liên tục, nuốt khó, bỏ ăn. Vài ngày sau mới sốt, lừ đừ, đau bụng, phân đen hay có máu thì càng phải khám gấp, vì xương có thể đã đâm vào thực quản, ruột.
Đừng thọc tay sâu vào họng bé để móc, đừng cho nuốt nắm cơm hay miếng bánh mì cho “trôi”, đừng tự gây nôn. Nắm cơm có thể đẩy xương cắm sâu hơn. Xương mắc ngay kẽ răng, vòm miệng, nhìn rõ và bé ngồi yên thì có thể gắp nhẹ bằng nhíp. Còn lại, đưa bé tới bệnh viện thú y ngay, có khi phải an thần mới lấy ra được.
Cho chó ăn cá bao nhiêu, một tuần mấy bữa
Ngay ở người cũng chẳng có con số bắt buộc phải ăn bao nhiêu cá. Với chó, mình hay khuyên 2 đến 3 bữa cá mỗi tuần. Bữa có cá thì cá thay đúng phần thịt trong bát, không ăn thêm thịt. Ngày còn lại xoay vòng gà, lợn, bò, thỉnh thoảng có gan.
Lượng cá mỗi bữa vì thế đi theo phần đạm trong bát. Cách chia bát, công thức nấu một mẻ ăn mấy ngày, bạn xem bài cách nấu đồ ăn cho chó theo tỷ lệ 5:3:2. Còn tổng lượng ăn cả ngày theo cân nặng, mình đã có bài chó mèo ăn bao nhiêu là đủ.
Cá hồi, basa, bụng cá bạc má khá nhiều mỡ. Bé đang béo hoặc từng viêm tụy thì lọc bớt mỡ, ưu tiên cá nục, rô phi.
Chó ăn cá bị tiêu chảy: tập dần từ 2 thìa cà phê
Có bé ăn cá lần đầu là đi lỏng ngay hôm sau. Phần lớn do ruột chưa quen món mới mà lại ăn nhiều quá. Số ít hơn là bé không hợp hoặc dị ứng đạm cá. Cách phòng chỉ cần kiên nhẫn khoảng một tuần.
- Bữa đầu: vẫn cho cơm thịt như mọi khi, trộn thêm khoảng 2 thìa cà phê cá đã gỡ xương. Bé to con thì có thể nhiều hơn một chút, nhưng vẫn là “một nhúm” so với cả bát.
- Theo dõi: ăn xong không sôi bụng, không nôn, phân vẫn khuôn thì bữa sau tăng lên 3 thìa, rồi 4 thìa.
- Tăng dần trong khoảng 7 ngày cho tới khi cá thay được trọn phần thịt của bữa đó.
- Bé đi lỏng ngay từ đầu: dừng cá, quay về bữa quen. Đừng cố ép. Bé không ăn được cá vẫn khỏe nếu bát của bé đủ chất từ thịt, trứng, gan.
Nếu bé tiêu chảy kéo dài quá một ngày, phân có máu, nôn nhiều, bỏ ăn hay lả đi, đó không còn là chuyện tập ăn nữa. Đưa bé đi khám, và xem thêm bài chó bị tiêu chảy để biết những dấu hiệu không được chờ.
Chó viêm da ăn cá được không, có cần mua thêm dầu cá
Nhiều chủ nuôi nghe “viêm da phải kiêng tanh” nên cắt luôn cá. Thật ra với chó, chỉ kiêng cá khi bé dị ứng với cá. Mà dị ứng cá ở chó ít gặp hơn dị ứng thịt bò hay thịt gà. Omega-3 trong cá biển béo còn hỗ trợ hàng rào bảo vệ của da và giúp giảm viêm, nên nhiều bé viêm da ăn cá lại hợp.
Nhưng cá chỉ hỗ trợ, không chữa được viêm da. Ngứa, rụng lông, mẩn đỏ có thể do nấm, ve rận, vi khuẩn, dị ứng thức ăn, phải khám mới biết. Bé đang ăn chế độ loại trừ để tìm nguyên nhân dị ứng thì đừng tự thêm cá khi chưa hỏi bác sĩ.
Ăn cá đều rồi có cần dầu cá không?
Bé khỏe, da lông đẹp, mỗi tuần ăn đều 2 đến 3 bữa cá biển béo thì thường không cần mua thêm dầu cá cho tốn. Lưu ý chữ “cá biển béo”: nếu bé chỉ ăn rô phi, basa thì lượng omega-3 không đáng kể.
Dầu cá chỉ cần khi nhà bận không nấu được, bé không chịu ăn cá, hoặc bác sĩ chỉ định vì bệnh da, khớp. Bé ghét mùi tanh thì có thể thử omega-3 từ tảo biển, ít tanh hơn hẳn; dầu tảo chủ yếu cho DHA, nên chọn loại có cả EPA, liều thì hỏi bác sĩ. Dầu cá cho thừa không vô hại: bé có thể đi phân mỡ, tiêu chảy; bé từng viêm tụy hoặc mỡ máu cao thì phải hỏi bác sĩ trước. Chuyện này mình viết kỹ trong bài tự nấu và bổ sung cho chó. Liều theo cân nặng và cách đọc nhãn có trong bài dầu cá cho chó.
Cá chỉ là một trong vài món rẻ mình hay dặn đưa vào bát. Các món còn lại có trong bài 5 thực phẩm rẻ giúp chó sống khỏe sống lâu.
Câu hỏi thường gặp
Chó ăn cá hồi được không?
Được, cá hồi là một trong những loại cá nhiều omega-3 nhất. Nhưng chỉ cho ăn cá hồi đã nấu chín, gỡ xương ghim, không cho ăn sống hay gỏi vì cá sống có thể mang ký sinh trùng. Cá hồi khá béo, nên cho vừa phải.
Chó ăn cá kho, cá rán được không?
Không nên. Cá kho quá mặn và hay có hành tỏi, cá rán nhiều dầu mỡ, dễ gây nôn, tiêu chảy, viêm tụy. Hãy để riêng cho bé một phần cá hấp hoặc luộc nước lã trước khi nêm nếm cho cả nhà.
Chó ăn xương cá có sao không?
Xương cá cứng, nhất là xương dăm, có thể mắc họng, đâm thực quản hay ruột, kể cả ở bé đã quen ăn. Hãy gỡ hết xương, hoặc chỉ cho ăn xương cá nhỏ khi đã hầm áp suất mềm bóp nát được. Bé có dấu hiệu hóc như cào miệng, chảy dãi, ọe khan thì đưa đi khám, đừng cho nuốt cơm để “trôi”.
Chó con ăn cá được không?
Chó con đã cai sữa, ăn được đồ mềm thì có thể tập ăn cá chín, gỡ sạch xương, bắt đầu thật ít. Ruột chó con nhạy, nên tăng chậm hơn chó lớn, theo dõi phân kỹ, và vẫn giữ thức ăn cho chó con làm nền chính.
Chó ăn cá bị tiêu chảy phải làm sao?
Dừng cá, quay về bữa ăn quen, cho bé uống đủ nước. Lần sau tập lại từ 2 thìa cà phê và tăng dần trong khoảng 7 ngày. Nếu tiêu chảy quá một ngày, có máu, kèm nôn hoặc bé lả đi thì đưa bé đi khám.
Đĩa cá trên mâm cơm, một phần riêng cho bé
Quay lại mâm cơm có đĩa cá kho ấy. Người thương bé không cần thôi thương, người sợ hóc cũng không cần cấm hẳn. Sáng mai ra chợ mua thêm mấy con cá nục, hấp riêng một đĩa không muối, tách xương, bóp tơi, trộn vào cơm của bé vài thìa. Rồi ngày một nhiều lên.
Gói lại cho dễ nhớ: cá tươi, nấu chín, không còn xương cứng, không nêm gia vị, tuần 2 đến 3 bữa, mới ăn thì ăn ít. Bé có thêm một món ngon, bổ, rẻ. Cả nhà khỏi cãi nhau mỗi bữa tối.
Quà tặng miễn phí: Cuốn Cẩm nang Giải mã thức ăn thú cưng của mình chỉ bạn cách đọc tên sản phẩm, bảng thành phần và bảng phân tích trên bao bì, để chọn đúng thức ăn cho bé. Nhận sách tại đây.
Bác sĩ thú y Lương Đức Trung, hơn 10 năm kinh nghiệm lâm sàng.
2 Comments